Kim jest hipster i co oznacza styl życia hipsterski? Analiza zjawiska

Hipster to przedstawiciel wielkomiejskiej subkultury, który buduje swój wizerunek i styl życia w opozycji do kultury masowej. Przymiotnik hipsterski opisuje wszystko, co kojarzy się z tym nurtem: modę vintage, niszową muzykę, kawiarnie z własnym charakterem i ironiczny dystans do mainstreamu.

Poniżej wyjaśniamy, skąd wzięło się to słowo, jak rozpoznać hipsterski styl, czym hipster różni się od hipisa i dlaczego sama etykieta od lat budzi spory.

Co znaczy hipster i słowo hipsterski

Polska Wikipedia określa hipstera jako przedstawiciela współczesnej subkultury, obecnej zarówno wśród nastolatków, jak i osób po dwudziestce i trzydziestce. Wyznacznikiem stylu jest deklarowana niezależność wobec głównego nurtu kultury. W praktyce oznacza to zainteresowanie twórczością artystyczną, niszowymi zjawiskami, muzyką i kinem niezależnym.

Encyklopedia stylu Ozonee zwraca uwagę na sprzeczność wpisaną w to zjawisko: hipster sprzeciwia się mainstreamowi, a jednocześnie chętnie korzysta z tego, co oferuje świat mody i elektronicznych gadżetów. Paradoksem jest też to, że osoby z tego kręgu zwykle same nie nazywają się hipsterami. Określenie częściej pada z zewnątrz, nierzadko z przekąsem.

Słowo „hipsterski” (także „hipsterska”, „hipsterskie”) stosuje się więc w dwóch znaczeniach: opisowo, gdy mowa o konkretnej estetyce, oraz kpiąco, gdy ktoś chce zasugerować pozę zamiast autentycznego wyboru.

Skąd się wzięło słowo hipster

Pochodzenie słów „hep” i „hip” jest niepewne i istnieje kilka konkurencyjnych teorii. Jedna z nich, przywoływana w polskich opracowaniach, wywodzi „hip” z języka ludu wolof, w którym miało oznaczać kogoś oświeconego. W slangu jazzowym lat 30. używano formy „hep”, a pokolenie bebopu w latach 40. przeszło na „hip”.

Hipsterzy lat 40. i scena bebopowa

Określenie „hipster” weszło do obiegu w latach 40. XX wieku wśród słuchaczy czarnego jazzu. Pierwsi hipsterzy byli miłośnikami jump bluesa i jazzu, zwłaszcza bebopu. W 1944 roku pianista Harry Gibson umieścił to słowo w swoim słowniczku jako określenie ludzi, którzy lubią „hot jazz”.

W 1957 roku Norman Mailer opublikował esej „The White Negro”, w którym opisał białych hipsterów przejmujących styl życia czarnych muzyków jazzowych. Tradycję tę kontynuowali bitnicy lat 50., z ich nonkonformizmem i indywidualizmem.

Współcześni hipsterzy po 2000 roku

Dzisiejsze znaczenie słowa pojawiło się w latach 90., a szeroko rozpowszechniło pod koniec pierwszej dekady XXI wieku i na początku kolejnej. Za centrum zjawiska około 2000 roku uchodził Williamsburg na nowojorskim Brooklynie. W 2003 roku ukazał się „The Hipster Handbook”, żartobliwy przewodnik po tym środowisku.

Jak wyglądają hipsterzy

Hipsterska moda łączy rzeczy z drugiej ręki z przemyślanymi dodatkami. Ubrania często pochodzą z second handów, aukcji i pchlich targów, a wygląd ma sprawiać wrażenie niewymuszonego, choć zwykle jest starannie dobrany. Najczęściej wymieniane elementy stylu to:

• ubrania: obcisłe spodnie (rurki), koszule w kratę i flanelowe, luźne t-shirty, obszerne swetry, szerokie marynarki,
• buty: trampki Converse, Vans, mokasyny i loafersy,
• okulary w grubych, wyrazistych oprawkach, noszone czasem nawet bez wady wzroku, albo okrągłe okulary w stylu Johna Lennona,
• zarost: broda u mężczyzn to jeden z najbardziej rozpoznawalnych znaków,
• dodatki: czapki typu beanie i kapelusze noszone niezależnie od pogody, szelki, muszki, skórzane torby vintage i listonoszki.

Pojedynczy element nie czyni nikogo hipsterem. O stylu świadczy raczej całość: połączenie retro z nowoczesnością i wyraźna chęć odróżnienia się od sieciowej mody.

Zainteresowania i styl życia hipstera

Hipsterzy często wykonują wolne zawody, nierzadko związane ze sztuką. Spędzają czas w lokalnych kawiarniach, kinach studyjnych i klubach z muzyką alternatywną. Wśród rozpoznawalnych wyborów pojawiają się też rower z ostrym kołem i piwo rzemieślnicze.

Ważne miejsce zajmuje kultura niszowa: muzyka niezależna, film spoza głównego obiegu, magazyny i serwisy muzyczne takie jak Vice czy Pitchfork. Hipsterski styl życia to więc nie tylko ubiór, ale sposób wybierania tego, czego się słucha, co się ogląda i gdzie się bywa.

Hipster a hipis – czym się różnią

Obie nazwy wywodzą się od słowa „hip”, dlatego bywają mylone. To jednak zjawiska z różnych epok i o innych wartościach.

Krytyka i paradoksy hipsterstwa

Hipsterzy od początku mieli krytyków. Allen Ginsberg nazwał hipstera typem, który „sam nic nie tworzy, nie pisze”. W 2007 roku magazyn Time Out New York opublikował tekst „Why the hipster must die”, zarzucając hipsterom fetyszyzowanie autentyczności.

W 2010 roku Mark Greif w eseju „What Was the Hipster?” opisał tę etykietę jako narzędzie budowania pozycji społecznej. W Ameryce Północnej hipsterów łączy się też z gentryfikacją, czyli przemianą dzielnic, do których wprowadzają się młodzi ludzie z klasy średniej.

O hipsterach dyskutowano również w Polsce. W lutym 2014 roku Narodowe Centrum Kultury zorganizowało spotkanie „Kim jest hipster?” wokół numeru „Kultury Współczesnej” poświęconego modzie. Pisarka Agnieszka Drotkiewicz mówiła wtedy, że hipster zakłada kostium bezdomnego, by pokazać świadome wykluczenie z oficjalnej kultury.

Warszawska scena hipsterska była przedmiotem osobnej dyskusji publicystycznej już w 2010 roku. Publicysta Wojciech Kacperski pisał wtedy w Kulturze Liberalnej, że warszawscy hipsterzy „nie odróżniają się jakoś szczególnie od tych, którzy są na Zachodzie”, przyjmując wobec otoczenia postawę niezaangażowaną i ironiczną. Przywoływał też opis socjolożki Kamili Sławińskiej, według której są to zwykle osoby w wieku dwudziestu kilku do trzydziestu lat, ubierające się w unikatowe rzeczy z second handów.

Normcore jako reakcja na modę hipsterską

Normcore to styl oparty na zwyczajnych, niepozornych ubraniach: dżinsach, t-shirtach, bluzach i sportowych butach. Pojęcie spopularyzowała w 2013 roku grupa K-Hole w raporcie „Youth Mode”, gdzie chodziło o postawę polegającą na odnajdywaniu wolności w byciu nikim szczególnym. W 2014 roku tekst w New York Magazine uprościł je do mody na neutralny wygląd. W przeciwieństwie do hipsterskiej potrzeby wyróżnienia się normcore świadomie rezygnuje z pogoni za trendami.

Najczęściej zadawane pytania

Co to znaczy hipsterski?

Hipsterski to związany z hipsterami, czyli z miejską subkulturą ceniącą niezależność od mainstreamu, modę vintage i niszową kulturę. Słowo bywa używane opisowo albo ironicznie.

Jak wyglądają hipsterzy?

Typowe elementy to okulary w grubych oprawkach, broda, obcisłe spodnie, koszule w kratę, trampki oraz dodatki vintage, takie jak czapki beanie czy skórzane torby. Ubrania często pochodzą z second handów.

Czy hipis i hipster to to samo?

Nie. Hipisi to kontrkultura przełomu lat 60. i 70. oparta na pacyfizmie i życiu w komunach. Hipsterzy wywodzą się ze sceny jazzowej lat 40., a ich współczesna odsłona to miejska subkultura od lat 90. Łączy ich jedynie wspólny rdzeń słowa „hip”.

Co to znaczy po polsku hipster?

Słowo hipster to zapożyczenie z angielskiego, które nie ma jednowyrazowego polskiego odpowiednika. Słownik angielsko-polski Diki tłumaczy je opisowo jako „kogoś niezależnego od głównego nurtu”, a pochodny przymiotnik hipsterski jako „oryginalny, odmienny od mainstreamu”. W polszczyźnie funkcjonuje więc jako zapożyczenie, a nie przekład na istniejące polskie słowo.

Kim są polscy hipsterzy?

Chodzi o tę samą subkulturę co na Zachodzie, tylko w polskim wydaniu – opisywaną najczęściej w kontekście Warszawy. Wojciech Kacperski pisał w Kulturze Liberalnej, że rodzimi hipsterzy nie odróżniają się szczególnie od zachodnich rówieśników. Socjolożka Kamila Sławińska widziała w nich zwykle osoby dwudziesto- i trzydziestoletnie, kupujące unikatowe rzeczy w second handach.

Więcej o historii pojęcia można przeczytać w haśle Hipster w polskiej Wikipedii oraz w angielskim opracowaniu o współczesnej subkulturze hipsterów.

Źródła:

• Wikipedia – Hipster
• Wikipedia (angielska) – Hipster (contemporary subculture)
• NCK – Kim jest hipster? Spotkanie wokół numeru „Moda” Kultury Współczesnej
• Kultura Liberalna – Czym jest, a czym nie jest „warszawska hipsterka”
• Diki – słownik angielsko-polski, hasło „hipster”