Hygge – duńska filozofia szczęścia

Hygge to duńskie słowo oznaczające komfort, wygodę i przytulność. W szerszym sensie opisuje stan wewnętrznej równowagi, bezpieczeństwa i zadowolenia, który Duńczycy osiągają, zwalniając tempo i spędzając spokojny czas z bliskimi albo w pojedynkę. Filozofia hygge nie polega na kupowaniu rzeczy, tylko na tworzeniu nastroju.

Co znaczy hygge i jak się je wymawia

Dosłownie hygge oznacza wygodę, ale rozumie się je szerzej: jako przytulność, błogostan i komfort bycia zarówno ze sobą, jak i z innymi. To rzeczownik. W języku duńskim funkcjonuje też czasownik at hygge oraz przymiotnik hyggelig, którym określa się miejsca, spotkania czy wieczory sprzyjające takiemu nastrojowi.

Wymowa w zapisie fonetycznym to /ˈhuːɡə/, czyli po polsku w przybliżeniu „hu-ge”. Oficjalny duński portal denmark.dk podaje angielską podpowiedź „hooga” i przyznaje, że słowo jest trudne zarówno do wymówienia, jak i do wyjaśnienia.

Polszczyzna nie ma jednego odpowiednika. Hygge porównuje się do francuskiego joie de vivre, a w jednym z felietonów BBC pojawiła się sugestia, że polskim krewnym tej postawy jest „jakoś to będzie”.

Skąd pochodzi słowo hygge

Słowo wywodzi się ze staronordyckiego hugr, oznaczającego duszę, umysł lub świadomość. Wielu autorów łączy jego rodowód z XVIII-wiecznym językiem norweskim i pojęciami związanymi z ogniem, bezpieczeństwem, więzią rodzinną i radością. W duńskim piśmiennictwie hygge pojawiło się w XIX wieku i właśnie wtedy w Danii ukształtował się koncept znany dziś na całym świecie. Słowa hygge używa się też w Norwegii.

Na czym polega filozofia hygge

Według denmark.dk hygge to czas wyrwany z codziennego pośpiechu, spędzony z ludźmi, na których nam zależy, albo w samotności, by odpocząć i nacieszyć się cichszymi przyjemnościami życia. Hygge dotyczy bardziej stanów i nastrojów niż przedmiotów, a z konsumpcjonizmem stoi w sprzeczności.

Dziesięć wartości z Manifestu Hygge

Meik Wiking, autor książki The Little Book of Hygge, ujął tę filozofię w tak zwanym Manifeście Hygge. Wymienia w nim dziesięć wartości:

• atmosfera,
• obecność tu i teraz,
• przyjemność,
• równość,
• wdzięczność,
• komfort,
• wspólnota,
• harmonia,
• rozejm (odłożenie sporów na bok),
• schronienie.

Ten sam autor żartobliwie nazywa hygge życiem towarzyskim dla introwertyków: im spotkanie jest bardziej kameralne i swobodne, tym bardziej hyggelig.

Równość i brak planu

Spotkanie w duchu hygge traktuje się jako spotkanie równych, nawet jeśli w rzeczywistości uczestników dzielą różnice pozycji. Denmark.dk wiąże to z wartościami duńskiego społeczeństwa: równością i dobrem wszystkich. Druga cecha to brak agendy. Nikt nie realizuje programu wieczoru, celebruje się drobne radości albo rozmawia o poważniejszych sprawach. Choć hygge kojarzy się głównie z klasą średnią, sami Duńczycy uważają je za coś wspólnego dla wszystkich warstw społecznych.

Jak praktykować hygge na co dzień

Hygge nie wymaga specjalnego przygotowania. Typowe sytuacje, które Duńczycy kojarzą z tym nastrojem, to:

• nieformalne spotkanie z rodziną lub przyjaciółmi w domu albo innym spokojnym miejscu,
• wspólny posiłek przy winie lub piwie, a gdy są dzieci – gorąca czekolada i miska słodyczy,
• wieczór w ciepłym pokoju przy świecach,
• rodzinne świętowanie Bożego Narodzenia,
• drobne przyjemności, jak drożdżówka z cynamonem czy ciepłe skarpety.

Wspólny mianownik to spokój i uważność. Wieczór bez planu, rozmowa bez pośpiechu i świadome odłożenie codziennych obowiązków na później liczą się bardziej niż dekoracje.

Hygge zimą i latem

Zima to według denmark.dk najlepszy czas na hygge. Zimny, ciemny i wilgotny klimat przez dużą część roku zachęca Duńczyków do wspólnego spędzania czasu w domu. Hygge nie jest jednak zarezerwowane dla chłodnych miesięcy: latem może przyjąć formę pikniku w gronie bliskich.

Hygge we wnętrzu

Filozofia ta odbija się także w wystroju mieszkań. Stawia się na naturalne materiały i kolory oraz praktyczne dodatki, a przestrzeń projektuje tak, by sprzyjała życiu rodzinnemu i towarzyskiemu. Najważniejsza jest wygoda i miejsce do wspólnego przebywania, a nie liczba ozdób. Wśród przedmiotów najsilniej kojarzonych z hygge portal denmark.dk wymienia przytulne koce i kojące świece, a anglojęzyczna Wikipedia opisuje sam nawyk wprost jako kształtowanie nastroju świecami i światłem.

Czym hygge jest, a czym nie jest

Jak hygge stało się globalną modą

Poza Danią hygge zyskało popularność zwłaszcza w Wielkiej Brytanii, na fali zainteresowania Skandynawią. W 2016 roku słownik Collinsa uznał je za drugie słowo roku w Wielkiej Brytanii, zaraz po „Brexit”. W 2017 roku termin trafił do Oxford English Dictionary.

Za popularnością szła komercjalizacja. Jak zauważa denmark.dk, projektanci i sprzedawcy szybko zaczęli zarabiać na modzie, oferując miękkie koce, kojące świece czy „swetry hygge”. To paradoks, bo w samej Danii hygge opiera się głównie na wspólnym posiłku i odpoczynku, a nie na zakupach. Filozofia ma też krytyków, którzy widzą w niej hołubienie przeciętności, poprzestawanie na małym i przejaw eskapizmu.

Czy hygge działa poza Danią

Hygge wyrosło z bardzo lokalnego, duńskiego kontekstu, ale anglojęzyczna Wikipedia potwierdza, że koncept został przyjęty także w innych krajach. W samej Danii jego efekty bada Instytut Badań nad Szczęściem (Happiness Research Institute) z siedzibą w Kopenhadze, który analizował pozytywny wpływ hygge na duńskie społeczeństwo. Według tego samego źródła część aktywności kojarzonych z hygge wiąże się z ograniczeniem wrogości i lęku oraz z silniejszym poczuciem więzi z innymi ludźmi.

Dania regularnie plasuje się wśród najszczęśliwszych krajów świata, co dodatkowo podsyca zainteresowanie jej stylem życia. Hygge nie jest jednak receptą do skopiowania, tylko nawykiem zwalniania i bycia razem.

Najczęściej zadawane pytania

Co oznacza hygge po polsku?

Dosłownie wygodę. W praktyce słowo opisuje przytulność, błogostan i poczucie bezpieczeństwa w spokojnej chwili z bliskimi lub w samotności. Polszczyzna nie ma jednego odpowiednika.

Jak się czyta hygge?

Zapis fonetyczny to /ˈhuːɡə/, czyli w przybliżeniu „hu-ge”, z długim „u” w pierwszej sylabie.

Na czym polega filozofia hygge?

Na świadomym zwolnieniu tempa i cieszeniu się drobnymi przyjemnościami: wspólnym posiłkiem, rozmową bez planu, wieczorem przy świecach. Liczy się nastrój, równość uczestników i obecność tu i teraz, a nie przedmioty.

Czy hygge to styl wnętrz?

Nie przede wszystkim. Hygge wpływa na urządzanie mieszkań, na przykład przez naturalne materiały i przestrzeń do wspólnego spędzania czasu, ale jest przede wszystkim sposobem przeżywania codzienności.

Jakie są główne cechy stylu hygge we wnętrzach?

Naturalne materiały, stonowane kolory i praktyczne dodatki, do tego ciepłe światło świec zamiast ostrego górnego oświetlenia. Liczy się wygoda i przestrzeń sprzyjająca wspólnemu przebywaniu, a nie liczba ozdób czy podążanie za trendem.

Źródła:

• Wikipedia – Hygge
• Wikipedia (en) – Hygge
• Denmark.dk
• Mindfully.pl