Nowoczesne metody przeciwdziałania starzeniu się skóry

Starzenie się skóry ma dwa źródła. Pierwsze to upływ czasu, na który nie mamy wpływu. Drugie to czynniki zewnętrzne, głównie słońce, palenie tytoniu i zanieczyszczenia, i właśnie tu metody przeciwdziałania starzeniu się skóry dają największy efekt. Najlepiej udokumentowane sposoby są proste. To codzienny filtr przeciwsłoneczny, rezygnacja z palenia i opalania, łagodna pielęgnacja i retinoidy. Zabiegi dermatologiczne i medycyny estetycznej mogą to uzupełnić, ale bez ochrony przed słońcem ich efekt szybko się zaciera.

Dlaczego skóra się starzeje – czynniki wewnętrzne i zewnętrzne

Dermatolodzy rozróżniają starzenie wewnętrzne i zewnętrzne. Starzenie wewnętrzne dotyczy każdego, niezależnie od typu skóry, i widać je także w miejscach osłoniętych przed słońcem. Skóra starzejąca się w ten sposób jest sucha, blada, cienka i ma drobne zmarszczki.

Starzenie zewnętrzne, nazywane też fotostarzeniem, nakłada się na zmiany wewnętrzne. Jak podaje serwis dermatologiczny DermNet o starzeniu się skóry, jego przyczyną jest przewlekła ekspozycja na promieniowanie UV, palenie tytoniu i zanieczyszczenia środowiska. Promieniowanie UV każdego dnia wywołuje tysiące zmian w DNA każdej komórki skóry. Skóra uszkodzona przez słońce jest szorstka, ma głębokie zmarszczki i przebarwienia.

Palenie działa na kilku poziomach: nikotyna ogranicza przepływ krwi i dopływ tlenu, a substancje z dymu tytoniowego nasilają rozkład kolagenu. Liczy się też dieta. Dermatolodzy wymieniają jako czynniki ochronne owoce i warzywa bogate w przeciwutleniacze, kwasy omega-3 i witaminę C. Z kolei dieta z dużą ilością tłuszczów i węglowodanów wiąże się z większym ryzykiem zmarszczek.

Ochrona przed promieniowaniem UV jako podstawa profilaktyki

Światowa Organizacja Zdrowia wymienia przedwczesne starzenie się skóry, czyli utratę jej elastyczności w młodym wieku, wśród skutków nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV. Dlatego ochrona przed słońcem jest punktem wyjścia każdej strategii przeciwstarzeniowej.

Amerykańska Akademia Dermatologii zaleca codzienne stosowanie filtra, który jest:

• szerokopasmowy,
• o SPF 30 lub wyższym,
• wodoodporny.

Krem z filtrem to tylko część ochrony. WHO zaleca szukanie cienia, noszenie odzieży zakrywającej skórę i kapelusza z szerokim rondem, a także rezygnację z solariów. Dermatolodzy radzą unikać słońca w godzinach południowych. Każda opalenizna, także z solarium, przyspiesza starzenie się skóry.

Codzienne nawyki spowalniające starzenie się skóry

Poza filtrem przeciwsłonecznym dermatolodzy z Amerykańskiej Akademii Dermatologii w poradniku 11 sposobów na ograniczenie przedwczesnego starzenia się skóry wskazują kilka nawyków, które każdy może wprowadzić bez kosztów:

• Rzucenie palenia – palenie wyraźnie przyspiesza starzenie się skóry, powoduje zmarszczki i ziemisty koloryt cery.
• Okulary przeciwsłoneczne – ograniczają zmarszczki powstające od mrużenia oczu.
• Dieta z dużą ilością świeżych warzyw i owoców – może pomóc zapobiegać uszkodzeniom prowadzącym do przedwczesnego starzenia.
• Ograniczenie alkoholu – alkohol odwadnia skórę i z czasem ją uszkadza.
• Regularny, umiarkowany ruch – poprawia krążenie.
• Delikatne mycie twarzy – szorowanie podrażnia skórę, a podrażnienie przyspiesza jej starzenie.
• Mycie skóry po spoceniu – pot podrażnia skórę, dlatego warto zmyć go jak najszybciej.
• Codzienny krem nawilżający – zatrzymuje wodę w skórze, dzięki czemu wygląda ona młodziej.
• Odstawienie kosmetyków, które pieką lub szczypią – to oznaka podrażnienia, a podrażniona skóra wygląda starzej.

Składniki aktywne w pielęgnacji przeciwstarzeniowej

W miejscowym leczeniu starzejącej się skóry dermatolodzy stosują przede wszystkim cztery grupy preparatów:

• retinoidy,
• kwasy alfa-hydroksylowe (AHA),
• witaminę C,
• kremy nawilżające.

Zmniejszają one suchość skóry i drobne zmarszczki.

Retinoidy – najlepiej przebadana grupa

Retinoidy to pochodne witaminy A. Według przeglądu opublikowanego w czasopiśmie Hygeia Public Health pobudzają one fibroblasty do produkcji włókien kolagenowych i chronią powstały kolagen przed rozkładem. Tretinoina, retinoid dostępny na receptę, stosowana przez ponad 6 miesięcy zmniejsza piegi, plamy posłoneczne i drobne zmarszczki. W kosmetykach bez recepty najczęściej występują łagodniejsze formy: retinol i retinal.

Retinoidy mają też ograniczenia. Mogą powodować zaczerwienienie, łuszczenie i suchość skóry oraz zwiększać jej wrażliwość na światło, dlatego zwykle nakłada się je na noc, a w ciągu dnia stosuje krem z filtrem. Retinoidy działają teratogennie, więc wymagają szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, a retinoidy doustne są przeciwwskazane w ciąży i w czasie karmienia piersią.

Witamina C, kwasy AHA i nawilżanie

Witamina C i kwasy AHA należą do składników stosowanych miejscowo przy oznakach starzenia, obok retinoidów. Podstawą pozostaje jednak nawilżanie: krem nawilżający zatrzymuje wodę w skórze, co może zmniejszyć widoczność drobnych linii i rozświetlić cerę.

Zabiegi dermatologiczne i medycyny estetycznej

Gdy pielęgnacja domowa nie wystarcza, dermatolog może zaproponować zabiegi. Przy zmarszczkach wynikających z uszkodzeń słonecznych Amerykańska Akademia Dermatologii wymienia:

• retinoid na receptę,
• wypełniacze i toksynę botulinową,
• peeling chemiczny,
• mikrodermabrazję,
• laserowe odnawianie skóry.

Przy przebarwieniach dochodzą też intensywne światło pulsacyjne (IPL) i krioterapia. Wśród metod odnowy skóry DermNet wymienia ponadto lasery frakcyjne i mikronakłuwanie.

Toksyna botulinowa unieruchamia nadaktywne mięśnie mimiczne. Po zabiegu mogą wystąpić obrzęk, zaczerwienienie, bolesność lub siniaki, a rzadko przejściowe opadnięcie brwi lub powieki. Po wypełniaczach zaczerwienienie, obrzęk i tkliwość zwykle ustępują w ciągu 7-14 dni. Większość wypełniaczy daje efekt przejściowy, więc zabieg trzeba powtarzać. Dermatolodzy przestrzegają przed wykonywaniem takich zabiegów poza placówkami medycznymi i przez osoby bez odpowiedniego przygotowania, bo wtedy rośnie ryzyko poważnych powikłań.

Po każdym zabiegu chroń skórę przed słońcem. Bez tego rośnie ryzyko działań niepożądanych, efekty mogą być słabsze, a skóra dalej ulega uszkodzeniom.

Jak bezpiecznie wprowadzać kosmetyki anti-aging

Nowy kosmetyk przeciwzmarszczkowy najlepiej najpierw przetestować. Amerykańska Akademia Dermatologii zaleca nakładanie niewielkiej ilości produktu na wewnętrzną stronę przedramienia dwa razy dziennie przez 4-5 dni. Jeśli nie pojawi się podrażnienie, można stosować go na twarz.

Na efekty trzeba poczekać. Większość preparatów zaczyna działać po co najmniej 6 tygodniach, a czasem dopiero po 3 miesiącach. Nowe produkty lepiej wprowadzać pojedynczo. Kilka preparatów przeciwstarzeniowych stosowanych jednocześnie może podrażnić skórę, a podrażnienie sprawia, że oznaki starzenia stają się bardziej widoczne.

Najczęstsze błędy w walce ze starzeniem się skóry

• Stosowanie filtra tylko latem albo tylko na plaży – zalecenie dermatologów dotyczy codziennej ochrony odsłoniętej skóry.
• Łączenie wielu silnych składników naraz – zwiększa ryzyko podrażnienia, które postarza wygląd skóry.
• Szorowanie twarzy i agresywne oczyszczanie – podrażnienie przyspiesza starzenie się skóry.
• Rezygnacja z kosmetyku po kilku dniach – na efekty trzeba czekać od 6 tygodni do 3 miesięcy.
• Zabiegi z wypełniaczami lub toksyną botulinową w salonach bez nadzoru lekarza – to w tych warunkach częściej dochodzi do poważnych powikłań.
• Stosowanie retinoidów bez filtra w ciągu dnia – retinoidy zwiększają wrażliwość skóry na światło.

Najczęściej zadawane pytania

Jak przeciwdziałać starzeniu się skóry?

Najważniejsza jest codzienna ochrona przed słońcem: szerokopasmowy filtr SPF 30 lub wyższy, cień i odzież ochronna. Równie istotne są rezygnacja z palenia i opalania, dieta bogata w warzywa i owoce, ograniczenie alkoholu oraz łagodna pielęgnacja z codziennym nawilżaniem.

Co najbardziej odmładza skórę?

Wśród preparatów stosowanych miejscowo najlepiej udokumentowane są retinoidy, zwłaszcza tretinoina, która przy stosowaniu dłuższym niż 6 miesięcy zmniejsza drobne zmarszczki i plamy posłoneczne. Szybszy, ale przejściowy efekt dają zabiegi, na przykład toksyna botulinowa lub wypełniacze z kwasem hialuronowym, wykonywane przez lekarza.

Co hamuje proces starzenia?

Starzenia wewnętrznego nie da się zatrzymać, ale można ograniczyć starzenie zewnętrzne. Hamuje je przede wszystkim unikanie promieniowania UV, dymu tytoniowego i zanieczyszczeń, a także sposób odżywiania z dużą ilością produktów bogatych w przeciwutleniacze.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z dermatologiem ani lekarzem medycyny estetycznej, którzy dobiorą pielęgnację i zabiegi do stanu skóry.

Źródła:

• DermNet – Skin ageing
• DermNet – Topical retinoids
• DermNet – Facial rejuvenation
• WHO – Ultraviolet radiation
• American Academy of Dermatology – 11 ways to reduce premature skin aging
• American Academy of Dermatology – How to maximize results from anti-aging skin care products
• American Academy of Dermatology – How dermatologists treat sun-damaged skin
• American Academy of Dermatology – Botulinum toxin therapy – pytania i odpowiedzi
• American Academy of Dermatology – Fillers – pytania i odpowiedzi
• Hygeia Public Health – Wpływ retinoidów na skórę i zapobieganie ich skutkom ubocznym