Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
ByRedakcja
Tymianek na trądzik – co mówią badania i kiedy uważać
Share your love
Tymianek ma w badaniach laboratoryjnych silne działanie wobec bakterii związanych z trądzikiem, ale nie jest lekiem na trądzik. Dotychczasowe wyniki pochodzą głównie z doświadczeń na hodowlach bakterii i na zwierzętach, a nie z badań klinicznych z udziałem pacjentów. Poniżej wyjaśniamy, co z nich wynika, jakie są przeciwwskazania i kiedy lepiej od razu iść do lekarza.
W tym artykule przeczytasz o:
Czym jest trądzik i skąd się bierze
Według serwisu Medycyny Praktycznej dla pacjentów trądzik pospolity to przewlekła choroba aparatu włosowo-łojowego, której towarzyszy łojotok. Na jego powstanie wpływa kilka czynników:
- zwiększona produkcja łoju,
- zablokowanie ujścia mieszka włosowego przez czop rogowy,
- kolonizacja przez bakterie Cutibacterium acnes (dawniej Propionibacterium acnes),
- reakcja zapalna i immunologiczna.
Cutibacterium acnes to jednocześnie naturalny składnik flory bakteryjnej skóry. Działanie przeciwbakteryjne jest więc tylko jednym z elementów leczenia, a nie jego całością. Właśnie dlatego zioło, które hamuje bakterie w probówce, nie usuwa wszystkich przyczyn trądziku.
Co mówią badania o tymianku i bakteriach trądzikowych
W badaniu opublikowanym w 2010 roku w czasopiśmie „Molecules” porównano dziesięć olejków eterycznych. Olejek tymiankowy, obok cynamonowego i różanego, najsilniej hamował wzrost P. acnes. W stężeniu 0,25% bakterie ginęły po 5 minutach. Były to jednak testy na hodowlach bakterii.
W 2022 roku w „Microorganisms” opisano badanie, w którym sprawdzono pięć olejków: z drzewa herbacianego, goździkowy, tymiankowy, miętowy i bazyliowy. Tymiankowy okazał się najskuteczniejszy wobec Cutibacterium acnes i Staphylococcus epidermidis, a za jego działanie odpowiadały głównie związki fenolowe i terpenoidy. Olejek podany w postaci nanoemulsji zmniejszał stan zapalny i liczbę bakterii w modelu trądziku u zwierząt. Autorzy uzasadniali poszukiwania tym, że długie stosowanie antybiotyków w leczeniu trądziku sprzyja oporności bakterii.
Przegląd z 2022 roku w „Plants” potwierdza, że niektóre olejki eteryczne mogą zmniejszać zmiany zapalne. Jako najczęściej stosowany miejscowo przykład wskazuje jednak olejek z drzewa herbacianego, a nie tymiankowy.
Osobna sprawa to głośne w mediach doniesienie z Leeds Metropolitan University. Naukowcy zaprezentowali je w marcu 2012 roku na konferencji Society for General Microbiology w Dublinie: nalewka z tymianku miała działać na Propionibacterium acnes silniej i szybciej niż nadtlenek benzoilu z kremów przeciwtrądzikowych. To jednak wystąpienie konferencyjne opisane przez media, nie recenzowana publikacja z pełnymi danymi liczbowymi. Nie udało się potwierdzić, by wyniki ukazały się później jako artykuł naukowy. Tego porównania nie warto więc traktować jako dowodu na wyższość tymianku nad lekiem z gabinetu dermatologa.
Wniosek: tymianek jest obiecującym składnikiem do dalszych badań, ale brakuje dowodów z badań na ludziach, które pozwalałyby traktować go jako zamiennik leczenia.
Napar, tonik czy olejek – co warto wiedzieć
Badania opisane wyżej nie oceniały popularnego w internecie domowego toniku z tymianku. Doświadczenia dotyczyły olejku eterycznego i specjalnie przygotowanej nanoemulsji, więc ich wyników nie można przenosić wprost na napar.
Jeśli mimo to chcesz go wypróbować, typowa proporcja to łyżka suszonego tymianku na szklankę (ok. 250 ml) wrzątku. Parz pod przykryciem 10-15 minut, potem przecedź i ostudź. Taki napar to najwyżej dodatek do pielęgnacji, nie substytut leczenia – jego działanie na skórę trądzikową nie było badane w warunkach klinicznych.
Ostrożności wymaga zwłaszcza olejek. Europejska Agencja Leków w streszczeniu monografii olejku tymiankowego podaje, że leki z tym olejkiem, stosowane doustnie lub na skórę, przeznacza się tylko dla dorosłych. Nie należy ich nakładać na twarz. Są to preparaty na kaszel i przeziębienie, a nie na trądzik.
Jeśli chcesz wypróbować kosmetyk z tymiankiem, trzymaj się ogólnych zasad pielęgnacji cery trądzikowej z mp.pl:
- myj twarz nie częściej niż dwa razy dziennie,
- unikaj kosmetyków na bazie alkoholu i preparatów silnie wysuszających,
- przez pierwsze dni testuj nowy produkt na niewielkim obszarze skóry,
- nie wyciskaj zmian, bo grozi to bliznami i zakażeniem.
Możliwe działania niepożądane i przeciwwskazania
Europejska Agencja Leków wskazuje, że preparatów z tymiankiem nie powinny stosować osoby uczulone na tymianek lub inne rośliny z rodziny jasnotowatych. W przypadku leków z olejkiem tymiankowym zgłaszano reakcje alergiczne i podrażnienia skóry.
Tymianek może drażnić skórę także w innej postaci. W badaniu z 2001 roku u 4 z 46 rolników omłacających suszony tymianek pojawiły się objawy skórne po 5-30 minutach kontaktu z pyłem. Autorzy uznali, że najbardziej prawdopodobny jest mechanizm drażniący.
Streszczenia monografii Europejskiej Agencji Leków nie zawierają informacji o stosowaniu tymianku w ciąży. Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny więc przed użyciem preparatów z tymiankiem porozmawiać z lekarzem.
Kiedy iść do lekarza zamiast szukać domowych sposobów
Przy łagodnym trądziku można zacząć od preparatów bez recepty. Medycyna Praktyczna wymienia wśród nich środki z kwasem salicylowym, nadtlenkiem benzoilu, siarką, alfa-hydroksykwasami, adapalenem lub olejkiem z drzewa herbacianego. Zmiany trądzikowe dojrzewają co najmniej osiem tygodni, dlatego skuteczność leczenia ocenia się po dwóch-trzech miesiącach.
Do lekarza warto się zgłosić, gdy:
- po trzech miesiącach samodzielnego leczenia nie ma poprawy,
- trądzik ma umiarkowane lub ciężkie nasilenie,
- pojawiają się guzki lub torbiele – według brytyjskiej służby zdrowia NHS wymagają one leczenia, aby nie zostawiły blizn.
Najczęściej zadawane pytania
Jak działa tymianek na skórę?
W badaniach laboratoryjnych olejek tymiankowy hamował bakterie związane z trądzikiem, a w modelu zwierzęcym zmniejszał stan zapalny. U części osób może jednak wywołać podrażnienie lub reakcję alergiczną.
Czy tymianek jest bezpieczny w ciąży?
Streszczenia monografii Europejskiej Agencji Leków nie podają danych o stosowaniu tymianku w ciąży. Decyzję o jego użyciu najlepiej podjąć razem z lekarzem.
Jakie jest najlepsze zioło na trądzik?
Nie ma zioła o udowodnionej przewadze nad lekami. Spośród olejków eterycznych najczęściej stosowanym miejscowo jest olejek z drzewa herbacianego, dostępny także w preparatach bez recepty.
Czego nie lubi trądzik hormonalny?
Według serwisu DOZ.pl trądzik hormonalny nasilają: dieta bogata w cukry proste, nabiał i fast foody, przewlekły stres, zbyt krótki sen, palenie papierosów i alkohol, dotykanie twarzy brudnymi dłońmi, źle dobrana antykoncepcja hormonalna oraz nieprawidłowa pielęgnacja skóry (np. tonik z alkoholem połączony z mocnym kwasem).
Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem dermatologiem ani farmaceutą.
Źródła:
