Cyfrowy nomadyzm – jak zacząć przygodę z pracą zdalną i podróżami

Praca z widokiem na ocean, poranna kawa w tokijskiej kawiarni czy wideokonferencja z Bali – dla wielu osób to już nie tylko marzenie, ale codzienność. Cyfrowy nomadyzm zyskuje popularność. Łączy mobilność z niezależnością zawodową.

Coraz więcej ludzi rezygnuje ze stałego adresu na rzecz życia z nieprzerwanym dostępem do internetu i możliwością pracy z dowolnego miejsca. Bez przygotowania się nie obejdzie. Stabilne źródło dochodu, przemyślany budżet oraz znajomość lokalnych przepisów to dopiero początek. Poniżej sprawdzone dane i fakty, które pomogą ocenić, czy taki styl życia faktycznie się sprawdza.

Czym jest cyfrowy nomadyzm i skąd wziął się ten termin

Cyfrowy nomada to osoba, która wykonuje pracę zdalną przy wykorzystaniu nowych technologii i nie jest przywiązana do jednego, konkretnego miejsca zamieszkania, jak podaje polska Wikipedia. Cyfrowi nomadzi pracują wszędzie tam, gdzie mają dostęp do internetu przez Wi-Fi, smartfon lub mobilny hotspot. Mogą to być:

• tymczasowe mieszkania,
• hotele,
• biblioteki publiczne,
• przestrzenie coworkingowe,
• kampery.

Termin ma zaskakująco długą historię. Jednym z pierwszych cyfrowych nomadów był Steve Roberts, który już w 1983 roku jeździł na skomputeryzowanym rowerze. Magazyn Popular Computing opisał go jako „nomada nowoczesnych technologii” (high-tech nomad). Samo określenie „cyfrowy nomada” upowszechniło się na początku lat 90. XX wieku. W 1997 roku Tsugio Makimoto i David Manners poświęcili mu całą książkę pt. „Digital Nomad”. Opisali w niej, jak technologia pozwala społeczeństwom wrócić do koczowniczego trybu życia.

Kto zostaje cyfrowym nomadą i z czego żyje

Podstawą życia cyfrowego nomady jest niezależne i powtarzalne źródło dochodu. Najczęściej ma ono jedną z czterech form:

• praca zdalna na etacie,
• freelancing,
• doradztwo,
• własny biznes online.

Badanie profilu cyfrowych nomadów (Welance) pokazuje, że dominują wśród nich zawody techniczne i kreatywne: programiści (22% badanych) oraz marketingowcy internetowi i projektanci (17%). Zbliżoną listę zawodów potwierdza Orange Flex:

• programowanie i tworzenie oprogramowania,
• grafika, copywriting i marketing internetowy,
• prowadzenie mediów społecznościowych i analityka danych,
• fotografia, tłumaczenia oraz psychologia online.

W branży IT do pracy zdalnej z dowolnego miejsca szczególnie dobrze nadają się role:

• software developera,
• testera QA,
• specjalisty DevOps,
• projektanta UX/UI,
• analityka danych.

Wystarczy im stabilne łącze internetowe i odpowiednie narzędzia. Duże znaczenie ma forma zatrudnienia. Umowa o pracę zwykle ogranicza mobilność ze względów prawno-podatkowych, a model współpracy B2B daje większą swobodę podróżowania.

Ile faktycznie zarabiają cyfrowi nomadzi? Według tego samego badania 27% z nich deklaruje dochód rzędu 1000-2000 dolarów miesięcznie, 19% zarabia 2000-3000 dolarów, a 11% przekracza 5000 dolarów miesięcznie. A kim są? Przeciętny cyfrowy nomada to mężczyzna (64% badanych) w związku (55%). 33% ma ponad trzydzieści lat, a 29% jest jeszcze przed trzydziestką.

Jak długo trwa taka podróż? Wzorce mobilności

Wbrew stereotypowi wiecznie przemieszczającego się podróżnika, cyfrowi nomadzi wcale nie zmieniają lokalizacji co kilka dni. Badanie Welance pokazuje trzy typowe wzorce:

• 44% badanych pozostawało w jednym miejscu przez okres od jednego do trzech miesięcy,
• 32% zmieniało kraj pobytu co dwa do czterech tygodni,
• 9% odwiedziło ponad dziesięć różnych krajów w ciągu dwunastu miesięcy.

Większość cyfrowych nomadów stawia więc na dłuższe pobyty, a nie na nieustanne przemieszczanie się. Tak łatwiej utrzymać stabilną pracę i zbudować lokalne relacje.

Wybór destynacji i wizy dla cyfrowych nomadów

Przy wyborze kraju docelowego liczy się nie tylko atrakcyjność turystyczna. Ważniejsze są dostępne opcje legalnego pobytu i pracy zdalnej. Cyfrowi nomadzi kierują się głównie czterema kryteriami:

• kosztami życia,
• klimatem,
• różnorodnością,
• dostępem do rozrywki.

Do popularnych kierunków należą między innymi:

• Bali,
• Madera,
• Aruba,
• Andaluzja,
• Kostaryka,
• Chorwacja,
• Portugalia.

Coraz więcej państw wprowadziło specjalne regulacje prawne i wizy skierowane bezpośrednio do cyfrowych nomadów. Wśród nich znajdują się między innymi:

• Chorwacja, Cypr, Estonia, Grecja i Portugalia,
• Hiszpania, Włochy, Węgry, Rumunia, Łotwa i Malta,
• Kostaryka, Brazylia i Argentyna,
• Indonezja oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie (Dubaj).

Wielu cyfrowych nomadów podejmuje pracę na zwykłej wizie turystycznej. Formalnie jest to nielegalne i budzi kontrowersje. Dlatego zawsze sprawdź wcześniej, czy dany kraj ma osobną ścieżkę wizową dla cyfrowych nomadów. Ma to znaczenie także przy pracy zdalnej na etacie. Pracodawcy zazwyczaj akceptują krótkie wyjazdy do kilku tygodni. Pobyt dłuższy niż 183 dni w roku może jednak oznaczać obowiązek rozliczenia podatkowego w innym kraju.

Sprzęt i internet w pracy zdalnej z dowolnego miejsca

Do pracy z dowolnego miejsca na świecie potrzebny jest przede wszystkim niezawodny laptop lub tablet, stabilne połączenie internetowe oraz dostęp do prądu. Przyda się też mobilny internet jako zapasowe łącze, na przykład eSIM. Wi-Fi w miejscu zakwaterowania bywa zawodne.

Ponieważ standardowy internet stacjonarny bywa zawodny w podróży, lepiej postawić na internet bezprzewodowy dla firm albo mobilny z możliwością roamingu. Taka konfiguracja sprawdza się najlepiej w IT i marketingu, a także przy tworzeniu treści online oraz w finansach.

Jak zostać cyfrowym nomadą – pierwsze kroki

Przejście na taki tryb życia najlepiej rozłożyć na etapy, zamiast rzucać się od razu na głęboką wodę.

• Zbuduj niezależne źródło dochodu, zanim wyjedziesz – stałych klientów, umowę zdalną lub działający biznes online, który pokryje wydatki bez przerwy w płatnościach.
• Wybierz formę zatrudnienia, która da ci swobodę – model B2B ogranicza formalności prawno-podatkowe znacznie mniej niż etat.
• Sprawdź zasady wizowe i podatkowe kraju docelowego – czy ma osobną wizę dla cyfrowych nomadów i co grozi za przekroczenie 183 dni pobytu w roku.
• Skompletuj sprzęt: niezawodny laptop lub tablet, dostęp do prądu i zapasowe łącze internetowe, na przykład eSIM, na wypadek zawodnego Wi-Fi.
• Zacznij od krótkiej podróży testowej, zanim zdecydujesz się na dłuższy wyjazd. Orange Flex rekomenduje rozpoczęcie od krótkiej podróży zawodowo-wakacyjnej (workation), by przetestować łączenie pracy z podróżowaniem przed długoterminowym zaangażowaniem.
• Zaplanuj dłuższy pobyt w jednym miejscu, zamiast ciągłej zmiany lokalizacji – badanie Welance pokazuje, że 44% cyfrowych nomadów zostaje w jednym miejscu od miesiąca do trzech, co ułatwia utrzymanie rytmu pracy i uniknięcie wypalenia.

Wyzwania cyfrowego nomadyzmu

Cyfrowy nomadyzm nie jest wolny od trudności. Głównym wyzwaniem pozostaje poczucie osamotnienia i ryzyko wypalenia zawodowego. Praca połączona z ciągłym podróżowaniem wymaga oderwania od stałych zobowiązań osobistych, a brak bezpośredniego kontaktu z ludźmi może odbić się na zdrowiu psychicznym. Do tego dochodzą kwestie formalne i organizacyjne:

• obowiązki podatkowe w kraju pobytu,
• różnice stref czasowych utrudniające współpracę z zespołem,
• w niektórych przypadkach konieczność rejestracji działalności za granicą.

Cyfrowi nomadzi rzadko mają też dostęp do świadczeń emerytalnych czy ubezpieczenia od bezrobocia. Trudniej im oddzielić czas wolny od pracy. Statystycznie zarabiają też mniej, niż mogliby zarobić w tradycyjnym zatrudnieniu. W Polsce wciąż dominuje model hybrydowy. Pod względem elastyczności pracy zdalnej plasuje to nasz kraj gdzieś pośrodku stawki, w porównaniu z Holandią, Estonią, Portugalią czy USA.

Wpływ na środowisko – druga strona mobilności

Mobilność ma też swoją cenę środowiskową. Cyfrowi nomadzi mają zwykle wyższy niż średnia ślad węglowy. Odpowiadają za to głównie częste podróże lotnicze, ale też większe zużycie jednorazowego plastiku. Rośnie również pobór elektryczności, między innymi przez pracę wieczorami i nocą, dopasowaną do stref czasowych firm.

Odpowiedzią na te wyzwania jest rosnący ruch „slowmadów” – osób, które podchodzą do podróżowania świadomiej. Slowmadzi:

• zmniejszają swój ślad węglowy,
• wspierają lokalne firmy zamiast globalnych sieci,
• wdrażają zasady zero waste,
• wybierają zrównoważone formy zakwaterowania zamiast najtańszych, ale najbardziej obciążających środowisko opcji.

Czy cyfrowy nomadyzm jest popularny w Polsce?

W USA liczba cyfrowych nomadów wzrosła z 7,3 miliona w 2019 roku do 15,5 miliona w 2021 roku (wzrost o 112%), a pandemia dodatkowo przyspieszyła ten trend. W Polsce zjawisko wciąż jest mało znane. Badanie Mobile Institute z 2016 roku, przywołane w raporcie infuture.institute, pokazało, że 86% respondentów nigdy nie spotkało się z pojęciem cyfrowego nomadyzmu. 85% nie znało nikogo, kto prowadziłby taki styl życia, a tylko 10% uznało go za interesujący po szczegółowym wyjaśnieniu koncepcji.

Globalnie wygląda to zupełnie inaczej. Uczestnicy konferencji DNX Global w 2015 roku oszacowali, że do 2035 roku nawet miliard ludzi na świecie może być określanych mianem cyfrowych nomadów. Rozdźwięk między globalnym trendem a jego znajomością nad Wisłą jest więc duży. Temat wciąż czeka w Polsce na odkrycie.

Najczęściej zadawane pytania

Co to znaczy nomadyzm?

W kontekście pracy zdalnej nomadyzm oznacza styl życia, w którym pracę wykonuje się przy pomocy nowych technologii, a osoba ją wykonująca nie jest przywiązana do jednego, stałego miejsca zamieszkania. Pracuje z różnych lokalizacji, o ile ma dostęp do internetu.

Jaki jest styl życia nomada?

To życie oparte na mobilności i elastyczności: praca z tymczasowych mieszkań, hoteli, coworkingów, kawiarni czy kamperów, połączona z podróżowaniem. Większość nomadów nie zmienia lokalizacji co kilka dni. Według badań 44% zostaje w jednym miejscu przez jeden do trzech miesięcy, co pozwala pogodzić pracę z eksploracją nowego otoczenia.

Kto to jest digital nomad?

Digital nomad, czyli cyfrowy nomada, to podróżnik, który dzięki nowym technologiom może w jednym czasie być w kilku miejscach. Pracuje zdalnie z laptopa lub tabletu, korzystając ze stabilnego internetu, i jednocześnie zmienia kraje lub miasta pobytu.

Z czego żyją nomadzi?

Najczęściej z pracy w zawodach, które da się wykonywać w pełni online: programowania (22% badanych), marketingu internetowego i projektowania (17%), a także grafiki, copywritingu, analityki danych, tłumaczeń czy fotografii. Dochody bywają bardzo zróżnicowane – od 1000-2000 dolarów miesięcznie (27% badanych) po ponad 5000 dolarów (11% badanych).

Źródła:

• Wikipedia – Cyfrowy nomada
• INEA Biznes – Cyfrowy nomadyzm – co to za pojęcie i czemu jest tak popularne
• zistemo.pl – Jak przetrwać jako cyfrowy nomada – odkrywamy 5 sekretów
• Orange Flex – Cyfrowy nomadyzm – podróż na koniec świata z biurem w plecaku
• Experis – Cyfrowy nomadyzm w praktyce – czy to rozwiązanie dostępne dla każdego specjalisty IT
• Fundacja B.L.U. – Cyfrowy nomadyzm – co to takiego
• infuture.institute – Współczesny nomadyzm