Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
ByRedakcja
Znaczenie i zastosowanie terminów “Finlandia” i “Laponia”
Share your love
Laponia i Finlandia to nie to samo. Wiele osób je myli. Finlandia jest krajem, ma własny rząd i stolicę w Helsinkach. Laponia to natomiast region geograficzny i kulturowy, wykraczający poza granice jednego państwa. Wyjaśniamy, co oznaczają oba terminy, gdzie leży Laponia i skąd biorą się kontrowersje wokół jej nazwy.
W tym artykule przeczytasz o:
Laponia to region, a nie państwo
Wbrew powszechnemu przekonaniu Laponia nie jest odrębnym krajem. To region kulturowy i geograficzny w północnej Europie, obejmujący północne części Półwyspu Kolskiego i Półwyspu Skandynawskiego. Leży na terenie czterech państw: Rosji, Finlandii, Szwecji i Norwegii, a jej powierzchnia to około 380 tysięcy kilometrów kwadratowych. Stąd tak częste pytanie: czy Laponia to kraj? Nie. To kraina podzielona między kilka państw, nie osobny organizm polityczny.
Gdzie leży Laponia i jakie kraje obejmuje
Głównymi ośrodkami miejskimi Laponii są:
- Murmańsk w Rosji
- Kiruna w Szwecji
- Kautokeino w Norwegii
- Inari w Finlandii
- Rovaniemi w Finlandii
Region rozciąga się głównie na północ od koła podbiegunowego. Ma przez to surowy, arktyczny klimat, a w krajobrazie dominują lasy, jeziora i tundra. Najwyższym punktem całej Finlandii jest leżący w fińskiej Laponii szczyt Haltiatunturi – 1328 metrów nad poziomem morza.
Skąd pochodzi nazwa “Laponia”
Nazwa, jakiej używamy po polsku, to spolszczona wersja określeń z innych języków – Lapi, Lappi, Lapland czy Lappland. Jest jednak zastrzeżenie: rdzenni mieszkańcy regionu, Saamowie, tej nazwy nie akceptują. Uznają ją za obraźliwą. Wywodzi się bowiem od słowa “Lapp”, którym Skandynawowie niebędący Saamami dawniej określali ten lud, odnosząc się do niego bez należytego szacunku. To kontekst, o którym milczy większość przewodników turystycznych, a warto go znać przy każdym użyciu tego terminu.
Fińska Laponia jako region administracyjny Finlandii
Osobną sprawą jest Laponia Fińska (fiń. Lappi) – jeden z dziewiętnastu regionów administracyjnych Finlandii, ze stolicą w Rovaniemi. Zajmuje powierzchnię 92 674 kilometrów kwadratowych, a jej ludność w 2021 roku wynosiła 176 494 osoby. Rozciąga się na północ od koła podbiegunowego i stanowi przedgórze Gór Skandynawskich. Samo miasto zajmuje 8017 kilometrów kwadratowych – to największe miasto Finlandii pod względem powierzchni – a mieszka w nim około 66 tysięcy osób. Tuż przy Rovaniemi działa słynna Wioska Świętego Mikołaja, po fińsku Joulupukin Pajakylä. To w istocie dwa duże centra rozrywkowo-handlowo-usługowe z rozbudowaną bazą noclegową. Ich lokalizację wybrano ze względu na dogodne położenie komunikacyjne miasta. Leży ono przy głównej drodze na Przylądek Północny, nie z powodu dawnej tradycji.
Sama legenda o mieszkającym w Rovaniemi Mikołaju ma świecką, dość niedawną historię. W latach dwudziestych XX wieku fiński spiker radiowy Markus Rautio powiązał postać Świętego Mikołaja ze wzgórzem Korvatunturi, leżącym wówczas przy granicy fińsko-radzieckiej. Po wojnie zimowej z lat 1939-1940 Finlandia oddała ZSRR część swojego terytorium, a wzgórze znalazło się tuż przy nowej granicy. To przekreśliło dalsze podtrzymywanie legendy w tamtym miejscu, więc Świętego Mikołaja “przeniesiono” do Rovaniemi. Samą turystyczną wioskę zbudowano w 1985 roku. Działający w niej urząd pocztowy pod adresem FIN-96930 Napapiiri do dziś przyjmuje listy od dzieci z całego świata.
Saamowie – rdzenni mieszkańcy Laponii
Rdzenną ludnością całego regionu są Saamowie, dawniej nazywani Lapończykami. Ich populację szacuje się na 60 do 90 tysięcy osób. Dziś stanowią mniejszość wśród mieszkańców Laponii. W samej fińskiej Laponii mieszka około 7000 Saamów. Jedna czwarta z nich na co dzień posługuje się językami lapońskimi jako ojczystymi, reszta korzysta głównie z fińskiego, szwedzkiego lub norweskiego – zależnie od kraju zamieszkania.
Zorza polarna, kaamos i inne symbole Laponii
Laponia od 1996 roku znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. W popularnej kulturze jej symbolem stał się Święty Mikołaj – region ten uznaje się powszechnie za jego siedzibę. Wyróżniają ją też zjawiska naturalne, trudne do spotkania gdzie indziej w Europie:
- zorza polarna, widoczna przez około 200 nocy w roku, głównie od końca sierpnia do pierwszych dni kwietnia
- kaamos, czyli okres bez słońca, który w miejscowości Utsjoki trwa blisko dwa miesiące
- rozległe parki narodowe, między innymi Urho Kekkonen, Pallas-Yllästunturi i Lemmenjoki
- Zamek Śnieżny w Kemi oraz muzeum kultury Saamów Siida
Te elementy razem tłumaczą, dlaczego Laponia od lat przyciąga podróżnych szukających kontaktu z arktyczną przyrodą, niezależnie od tego, po której stronie granicy państwowej się znajdują.
Jak dojechać do Laponii
Najłatwiej dostać się do fińskiej części regionu przez Rovaniemi. Miasto ma własne lotnisko, oddalone około 10 kilometrów od centrum, oraz stację kolejową z bezpośrednimi połączeniami z Helsinek, Oulu, Tampere i Turku. Kursują tam też autobusy – między innymi z Helsinek, Oulu, Kajaani i Tornio – a latem linie autobusowe docierają nawet do norweskiego Przylądka Północnego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Laponia to jest kraj?
Nie. Laponia to region geograficzny i kulturowy podzielony między cztery państwa: Rosję, Finlandię, Szwecję i Norwegię. Nie ma własnego rządu ani granic państwowych, choć w Finlandii funkcjonuje jako jeden z regionów administracyjnych o nazwie Lappi.
Z czego jest znana Laponia?
Przede wszystkim z zorzy polarnej, widocznej przez około 200 nocy w roku, z kultury Saamów oraz z Wioski Świętego Mikołaja położonej przy Rovaniemi. Region jest też wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO od 1996 roku.
Czy Mikołaj z Laponii istnieje?
Postać Świętego Mikołaja z Laponii to element popularnej kultury i turystyki, nie dawnej tradycji regionu. Wioska Świętego Mikołaja przy Rovaniemi to w istocie kompleks rozrywkowo-handlowy. Jego lokalizację wybrano ze względu na dogodne położenie miasta przy trasie na Przylądek Północny.
Co jest stolicą Laponii?
Cała Laponia, jako region rozciągający się na cztery państwa, nie ma jednej wspólnej stolicy. Stolicą Laponii Fińskiej, czyli fińskiego regionu administracyjnego Lappi, jest Rovaniemi.
Źródła:
