Zdrowe paznokcie – dieta i pielęgnacja

Na wygląd paznokci wpływa zarówno to, co jemy, jak i to, co robimy z rękami na co dzień. Płytka paznokcia składa się głównie z keratyny – tego samego białka, które buduje włosy – dlatego jej kondycja zależy od składników dostarczanych z dietą. Równie ważne są nawyki: sposób obcinania, kontakt z wodą i detergentami czy obgryzanie skórek.

Poniżej znajdziesz, jak rozpoznać zdrowe paznokcie, co jeść, żeby je wzmocnić, jak o nie dbać, na co uważać przy manicure hybrydowym i jakie zmiany wymagają konsultacji z lekarzem.

Jak wyglądają zdrowe paznokcie

Według Mayo Clinic zdrowe paznokcie są gładkie, nie mają wgłębień ani bruzd, mają jednolity kolor i nie widać na nich plam. Każde odchylenie od tego obrazu nie musi oznaczać choroby. Obserwuj je jednak uważnie, zwłaszcza gdy pojawia się bez wyraźnej przyczyny, na przykład urazu. Charakterystycznym elementem zdrowej płytki bywa też widoczny u jej nasady jasny obłączek (lunula) – w anatomii człowieka opisywany jako fragment nasady paznokcia otoczony wałem paznokciowym.

Część zmian jest naturalna. Z wiekiem paznokcie mogą grubieć albo łatwiej się łamać. Problemy z paznokciami są przy tym częste – dotyczą co najmniej 10% wszystkich wizyt u dermatologów.

Co jeść na mocne paznokcie

Podstawą jest pełnowartościowe białko, bo z niego organizm wytwarza keratynę. Dobrymi źródłami są jaja, ryby morskie (np. łosoś, makrela), chude mięso (kurczak, indyk) i nabiał, taki jak jogurt naturalny czy twaróg. Składnikiem keratyny jest też siarka, która odpowiada za prawidłowy wzrost paznokci.

Poza białkiem płytka potrzebuje kilku minerałów i witamin:

• żelazo – jego niedobór może zmieniać kształt paznokci; witamina C zwiększa wchłanianie żelaza z produktów roślinnych, dlatego połącz je w jednym posiłku,
• cynk – wpływa na dobrą kondycję paznokci, skóry i włosów,
• wapń – jego niedobory w diecie powodują kruchość i osłabienie płytki,
• witaminy z grupy B – szczególnie B1, B2, B3, B6 i B12 oraz biotyna (B7),
• kwasy omega-3 – obecne przede wszystkim w tłustych rybach,
• krzem – dostarczany m.in. z produktami zbożowymi.

Składniki i produkty w jednej tabeli

Pełniejszą listę produktów z podziałem na składniki znajdziesz w poradniku Rossmann o diecie na mocne paznokcie.

Co ograniczać w diecie

Kawa i herbata zawierają taniny, które zmniejszają wchłanianie żelaza, dlatego lepiej nie pić ich do posiłków bogatych w ten pierwiastek. Alkohol zaburza z kolei metabolizm witamin z grupy B.

Biotyna – co wiadomo

Biotyna to najczęściej polecany składnik na paznokcie. Mayo Clinic podaje, że część badań sugeruje, iż suplementacja biotyny może wzmacniać słabe i łamliwe paznokcie. Zanim jednak sięgniesz po suplement, skonsultuj to z lekarzem – zwłaszcza że biotynę można dostarczyć z jajami, orzechami czy wątróbką.

Codzienna pielęgnacja paznokci

Dieta nie zadziała, jeśli codziennie narażasz płytkę na uszkodzenia. Zalecenia brytyjskiej służby zdrowia NHS i Mayo Clinic są proste:

• utrzymuj paznokcie suche i czyste, a do czyszczenia używaj miękkiej szczoteczki,
• zakładaj gumowe rękawice, gdy często masz ręce w wodzie albo używasz środków czystości,
• regularnie wcieraj krem do rąk w paznokcie, skórki i opuszki palców,
• obcinaj paznokcie ostrymi narzędziami, prosto, a potem delikatnie zaokrąglaj brzegi – łatwiej robić to po kąpieli lub prysznicu,
• przy słabej płytce rozważ odżywkę utwardzającą.

Nawyki, które osłabiają płytkę

Kilka popularnych zachowań szkodzi paznokciom bardziej, niż się wydaje:

• obgryzanie paznokci i skubanie skórek,
• zrywanie zadziorów zamiast delikatnego przycięcia,
• wycinanie boków paznokcia zamiast cięcia prosto,
• czyszczenie pod paznokciami ostrymi przedmiotami,
• zmywacze z acetonem i inne agresywne produkty,
• zbyt mocne piłowanie, które może naruszyć zewnętrzną warstwę płytki.

Manicure hybrydowy a zdrowie paznokci

Sam lakier hybrydowy, żel czy akryl nie musi szkodzić paznokciom. Źle założona lub zdjęta hybryda osłabia jednak płytkę i zwiększa jej podatność na urazy prowadzące do onycholizy. Onycholiza to bezbolesne odklejanie się płytki paznokciowej od łożyska. Proces zwykle zaczyna się od wolnego brzegu paznokcia, a oddzielony fragment bieleje, bo nie prześwitują przez niego naczynia krwionośne pod spodem.

Jak bezpiecznie zdjąć hybrydę

Producenci lakierów hybrydowych zalecają usuwanie ich metodą rozpuszczania, nie zdrapywania. Wierzchnią warstwę topu najpierw delikatnie zmatuj pilnikiem. Potem nasącz wacik zmywaczem i szczelnie owiń palec folią aluminiową na 7-12 minut. Rozpuszczony lakier powinien schodzić z płytki bez oporu – jeśli nie schodzi, lepiej nałożyć zmywacz ponownie niż zdrapywać go na siłę, bo pośpiech jest najczęstszą przyczyną uszkodzenia paznokcia.

Ogranicz też częstotliwość stylizacji hybrydowych, akrylowych i żelowych. Przy pracach domowych z detergentami zakładaj rękawiczki ochronne – to zmniejsza ryzyko onycholizy niezależnie od jej przyczyny.

Zmiany na paznokciach, z którymi warto iść do lekarza

Niektóre zmiany mogą wskazywać na choroby. Według NHS wklęsłe paznokcie w kształcie łyżeczki (koilonychia) mogą być objawem niedokrwistości z niedoboru żelaza. Drobne wgłębienia w płytce mogą świadczyć o łuszczycy paznokci, egzemie lub łysieniu plackowatym. Głębokie poprzeczne bruzdy, tzw. linie Beau, pojawiają się czasem w trakcie choroby i zwykle odrastają.

Mayo Clinic i NHS radzą skonsultować się z lekarzem, gdy zauważysz:

• zmianę koloru całej płytki albo ciemny pasek pod paznokciem,
• zmianę kształtu, np. zawijanie się paznokci,
• wyraźne ścienienie lub pogrubienie płytki,
• wgłębienia lub bruzdy,
• oddzielanie się paznokcia od skóry albo jego odpadnięcie bez znanej przyczyny,
• krwawienie, obrzęk, ból, zaczerwienienie lub ocieplenie skóry wokół paznokcia,
• paznokcie, które przestały rosnąć.

Najczęściej zadawane pytania

Czy żelazo wpływa na paznokcie?

Tak. Wklęsłe paznokcie w kształcie łyżeczki mogą być objawem niedokrwistości z niedoboru żelaza. Żelazo znajdziesz m.in. w czerwonym mięsie, wątróbce, roślinach strączkowych i natce pietruszki, a witamina C poprawia jego wchłanianie z produktów roślinnych.

Czego brakuje w organizmie, gdy łamią się paznokcie?

Kruchość płytki może wynikać m.in. z niedoborów wapnia w diecie. Łamliwość bywa też skutkiem wieku, częstego kontaktu z wodą i detergentami albo zbyt mocnego piłowania. Jeśli problem utrzymuje się mimo zmiany diety i nawyków, zrób badania zlecone przez lekarza.

Czy biotyna pomaga na łamliwe paznokcie?

Część badań sugeruje, że może wzmacniać słabe i łamliwe paznokcie. Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem.

Jakie paznokcie przy raku?

Nowotworowe zmiany paznokci są rzadkie. Czerniak paznokcia dotyczy około 1% osób, u których w ogóle rozwija się czerniak, i najczęściej pojawia się w obrębie kciuka lub palucha. Bywa przy tym mylony ze zwykłym krwiakiem, dlatego łatwo go zlekceważyć. Niepokoić powinny:

• szeroka, ciemna smuga o poszarpanych, często trójkątnych brzegach,
• ciemny (brązowy lub czarny) pasek biegnący wzdłuż płytki, który z czasem się poszerza,
• pęknięcia płytki,
• krwawienie lub sączenie zmiany,
• brak gojenia utrzymujący się dłużej niż dwa miesiące.

Taki obraz wymaga pilnej konsultacji dermatologicznej, najlepiej z badaniem dermatoskopowym.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, dermatologiem ani dietetykiem.

Źródła:

• mayoclinic.org
• nhs.uk
• rossmann.pl
• wygodnadieta.pl
• dietetykanienazarty.pl
• doz.pl
• semilac.pl
• akademiaczerniaka.org
• alab.pl
• pl.wikipedia.org