Europejskie komedie – najlepsze filmy, style humoru i polecane tytuły

Europejskie komedie rzadko kończą się na samym gagu. Większość tytułów, które zdobyły nagrody i publiczność poza krajem pochodzenia, to komediodramaty: śmiech łączy się w nich z tematem poważnym, jak niepełnosprawność, żałoba, upadek NRD czy wojna. Poniżej znajdziesz sprawdzone tytuły z Francji, Włoch, Wielkiej Brytanii, Niemiec i Skandynawii, z rokiem, reżyserią i krótkim opisem, a także wskazówki, jak dobrać film do własnego poczucia humoru.

Polecane europejskie komedie w pigułce

Zestawienie obejmuje filmy, które zdobyły ważne nagrody filmowe albo odniosły duży sukces kasowy. Rok, kraj i reżyserię sprawdzono w encyklopedycznych opisach poszczególnych filmów.

Francuskie komedie: od prowincji po paryskie salony

Nietykalni (2011)

Komediodramat Oliviera Nakache’a i Érica Toledana opowiada o przyjaźni sparaliżowanego arystokraty Philippe’a (François Cluzet) i jego opiekuna Drissa (Omar Sy), chłopaka z paryskich przedmieść. Fabuła opiera się na prawdziwej historii Philippe’a Pozzo di Borgo i Abdela Yasmina Sellou. Omar Sy dostał za tę rolę Cezara dla najlepszego aktora, a na całym świecie sprzedano ponad 50 milionów biletów na ten film. W marcu 2012 roku Nietykalni stali się najbardziej kasowym filmem w języku innym niż angielski. W 2019 roku do kin weszła amerykańska wersja pod tytułem “The Upside”.

Jeszcze dalej niż Północ (2008)

Dany Boon wyreżyserował, współnapisał i zagrał w komedii o kierowniku poczty z Salon-de-Provence, którego za karę przeniesiono do Bergues pod Dunkierką. Południowiec jedzie na północ pełen uprzedzeń, a na miejscu odkrywa życzliwych ludzi i lokalny dialekt ch’ti. Humor opiera się na stereotypach regionalnych, więc część żartów słownych trudno oddać w przekładzie. We Francji to najbardziej dochodowy francuski film w historii tamtejszych kin. Doczekał się włoskiej wersji “Benvenuti al Sud” z 2010 roku.

Włoskie komedie: śmiech w cieniu dramatu

Życie jest piękne (1997)

Roberto Benigni wyreżyserował ten film, współtworzył scenariusz z Vincenzem Ceramim i zagrał główną rolę. Guido, włoski księgarz żydowskiego pochodzenia, trafia z synem do nazistowskiego obozu i przekonuje chłopca, że wszystko jest grą, w której można wygrać czołg. Film zdobył Grand Prix w Cannes w 1998 roku, Europejską Nagrodę Filmową dla najlepszego filmu i trzy Oscary, w tym za najlepszy film nieanglojęzyczny i dla najlepszego aktora. Połączenie komedii z tematem Zagłady wywołało też krytykę części recenzentów.

Dobrze się kłamie w miłym towarzystwie (2016)

Kameralny komediodramat Paola Genovese rozgrywa się podczas jednej kolacji. Przyjaciele umawiają się, że położą telefony na stole i będą publicznie odczytywać każdą wiadomość i odbierać każde połączenie. Film Genovese zdobył nagrody David di Donatello za najlepszy film i scenariusz. Księga rekordów Guinnessa uznała go za film z największą liczbą nowych wersji. Polska wersja, “(Nie)znajomi” w reżyserii Tadeusza Śliwy i Katarzyny Sarnowskiej, weszła do kin w 2019 roku.

Brytyjskie komedie: absurd i czarny humor

Monty Python i Święty Graal (1975)

To pierwszy pełnometrażowy film fabularny grupy Monty Python i surrealistyczna parodia legend arturiańskich. Wyreżyserowali go Terry Gilliam i Terry Jones, a członkowie grupy napisali scenariusz i zagrali główne role, często po kilka naraz. Budżet wynosił 150 tysięcy funtów. Film nie miał oficjalnej premiery kinowej w Polsce. Z okazji jego 50-lecia w 2025 roku pokazało go krakowskie Kino “Kijów”.

Rybka zwana Wandą (1988)

Za reżyserię tej komedii odpowiadają Charles Crichton i John Cleese, kolejny z członków Monty Pythona. Film znalazł się w zestawieniu europejskich komedii z lat 80., które wciąż śmieszą, obok takich tytułów jak “Kapuśniaczek” z Louisem de Funèsem czy “Pechowiec” Francisa Vebera.

Niemieckie komedie: rodzina i historia

Good Bye Lenin! (2003)

Tragikomedia Wolfganga Beckera rozgrywa się w Berlinie Wschodnim. Matka Aleksa (w tej roli Daniel Brühl), oddana idei socjalizmu, zapada w śpiączkę w październiku 1989 roku i budzi się w czerwcu 1990 roku, już po upadku muru. Lekarze ostrzegają, że silny wstrząs może ją zabić, więc syn udaje, że NRD nadal istnieje: przelewa zachodnią żywność do starych słoików i nagrywa fałszywe wydania wiadomości. Film zdobył Europejską Nagrodę Filmową dla najlepszego filmu w 2003 roku.

Toni Erdmann (2016)

Maren Ade napisała, wyreżyserowała i współprodukowała film o Winfriedzie, nauczycielu muzyki z Akwizgranu, który uwielbia przebieranki. Ojciec jedzie do Bukaresztu, gdzie jego córka Ines pracuje jako konsultantka, i jako wymyślony “Toni Erdmann” wkracza w jej życie zawodowe. Film zdobył pięć Europejskich Nagród Filmowych, w tym dla najlepszego filmu, i był nominowany do Oscara. Warto zaplanować wieczór, bo trwa 162 minuty.

Skandynawskie komedie: samotność pokazana z humorem

Mężczyzna imieniem Ove (2015)

Film Hannesa Holma powstał na podstawie powieści Fredrika Backmana. Rolf Lassgård gra 59-letniego wdowca, zrzędliwego strażnika porządku na osiedlu, któremu plany krzyżuje nowa sąsiadka Parvaneh i jej rodzina. Film otrzymał Europejską Nagrodę Filmową dla najlepszej komedii oraz dwie nominacje do Oscara. W 2022 roku powstała amerykańska wersja z Tomem Hanksem, “A Man Called Otto”.

Kitchen Stories (2003)

Norwesko-szwedzki film Benta Hamera opiera się na absurdalnym pomyśle. Szwedzcy badacze przyjeżdżają do Norwegii, by sprawdzić, jak norwescy mężczyźni korzystają z kuchni. Obserwator Folke siedzi na wysokim krześle w kuchni Isaka i nie może się do niego odzywać. Z czasem między mężczyznami rodzi się przyjaźń. Film zdobył norweską nagrodę Amanda dla najlepszego filmu.

Laureaci Europejskiej Nagrody Filmowej dla najlepszej komedii

Europejska Akademia Filmowa przyznawała osobną nagrodę w kategorii komedii. Poniżej laureaci z lat 2013-2022 w tytułach angielskich, przydatni jako lista filmów do obejrzenia:

• 2013 – Love Is All You Need,
• 2014 – The Mafia Kills Only in Summer,
• 2015 – A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence,
• 2016 – A Man Called Ove (Mężczyzna imieniem Ove),
• 2017 – The Square,
• 2018 – The Death of Stalin,
• 2019 – The Favourite,
• 2020 – The Big Hit,
• 2021 – Ninjababy,
• 2022 – The Good Boss.

Jak wybrać komedię z Europy na wieczór

• Sprawdź gatunek. “Nietykalni”, “Good Bye Lenin!” czy “Mężczyzna imieniem Ove” to komediodramaty. Jeśli szukasz czystej rozrywki, wybierz raczej “Jeszcze dalej niż Północ” albo produkcje Monty Pythona.
• Zwróć uwagę na czas trwania. “Kitchen Stories” trwa 95 minut, a “Toni Erdmann” 162 minuty.
• Oglądaj z napisami. Humor oparty na dialekcie, jak ch’ti w “Jeszcze dalej niż Północ”, traci w dubbingu. Anglojęzyczna wersja “Życie jest piękne” z dubbingiem cieszyła się mniejszym powodzeniem niż włoski oryginał z napisami.
• Porównaj z nową wersją. Wiele europejskich komedii doczekało się nowych wersji: “Dobrze się kłamie w miłym towarzystwie” ma polską “(Nie)znajomi”, “Nietykalni” amerykańską “The Upside”, a “Mężczyzna imieniem Ove” “A Man Called Otto”. Obejrzenie obu wersji dobrze pokazuje, czym różni się humor w poszczególnych krajach.
• Zacznij od kontekstu. Do “Good Bye Lenin!” przyda się podstawowa wiedza o zjednoczeniu Niemiec, a do “Monty Python i Święty Graal” znajomość legend o królu Arturze.

Źródła:

• Wikipedia – Nietykalni (film 2011)
• Wikipedia – Welcome to the Sticks
• Wikipedia – Life Is Beautiful
• Wikipedia – Good Bye, Lenin!
• Wikipedia – Toni Erdmann
• Wikipedia – A Man Called Ove (film)
• Wikipedia – Mężczyzna imieniem Ove
• Wikipedia – Kitchen Stories
• Wikipedia – Dobrze się kłamie w miłym towarzystwie
• Wikipedia – Perfect Strangers (2016 film)
• Wikipedia – Monty Python i Święty Graal
• film.org.pl – Europejskie komedie z lat 80., które wciąż śmieszą do łez