Newsletter Subscribe

Enter your email address below and subscribe to our newsletter

Czym jest UHD (Ultra High Definition)?

Share your love

UHD, czyli Ultra High Definition, kojarzy się dziś przede wszystkim z telewizorami i monitorami 4K. Chodzi o konkretną rozdzielczość obrazu – 3840 x 2160 pikseli, niemal 8,3 mln punktów. To standard, który od lat wyznacza normę w sklepach z elektroniką. Mimo to wciąż bywa mylony z pokrewnymi oznaczeniami, takimi jak 8K czy UHDTV.

Co oznacza skrót UHD (Ultra High Definition)

UHD to angielski skrót od Ultra High Definition – w wolnym tłumaczeniu “ultra wysoka rozdzielczość”. W praktyce rynkowej nazwa ta odnosi się dziś do rozdzielczości 3840 x 2160 pikseli, czyli tego, co częściej nazywamy po prostu 4K. Historycznie UHD znaczyło jednak więcej. Pierwotny standard UHDTV, znany też jako Hi-Vision, zakładał rozdzielczość aż 7680 x 4320 pikseli, czyli 33 megapiksele. Dziś tę wyższą rozdzielczość opisujemy raczej jako 8K, a nazwę UHD zarezerwowano dla standardu 4K.

W kinie cyfrowym stosuje się nieco inny wariant 4K, 4096 x 2160 pikseli. Format konsumencki – 3840 x 2160 – lepiej pasuje do proporcji ekranu 16:9. Dlatego to on trafił do telewizorów, monitorów i smartfonów.

UHD-1 (4K) a UHD-2 (8K) – różnice w rozdzielczości

Rodzina standardów UHD dzieli się formalnie na dwa poziomy. UHD-1 to rozdzielczość 3840 x 2160 pikseli, czyli popularne 4K, z cztery razy większą liczbą pikseli niż Full HD (1920 x 1080). UHD-2, znane szerzej jako 8K, oferuje rozdzielczość 7680 x 4320 pikseli i około 33 mln punktów obrazu.

Skalę różnic między standardami najłatwiej zobaczyć w jednej tabeli:

Standard Rozdzielczość Liczba pikseli
480p (SD) 640 x 480 lub 854 x 480 ok. 0,3-0,4 mln
720p (HD) 1280 x 720 ok. 0,9 mln
1080p (Full HD) 1920 x 1080 ponad 2 mln
UHD-1 / 4K 3840 x 2160 ok. 8,3 mln
UHD-2 / 8K 7680 x 4320 ok. 33 mln

Gęstość pikseli a wielkość ekranu

Ten sam standard UHD na różnych przekątnych wygląda inaczej. Liczy się nie tylko liczba pikseli, ale też to, jak gęsto są rozmieszczone na powierzchni ekranu. Tę gęstość opisuje PPI (ang. pixels per inch) – liczba pikseli przypadająca na cal długości przekątnej. Wzór jest prosty. PPI to pierwiastek z sumy kwadratów rozdzielczości poziomej i pionowej w pikselach, podzielony przez długość przekątnej ekranu w calach.

Dla obrazu w rozdzielczości 4K UHD (3840 x 2160) przekątna liczona w pikselach wynosi około 4406. Na ekranie 55 cali daje to gęstość około 80 PPI. Na telewizorze 65-calowym spada ona do około 68 PPI, bo te same piksele rozkładają się na większej powierzchni. Dla porównania ten sam telewizor w rozdzielczości Full HD (1920 x 1080) przy przekątnej 55 cali ma gęstość zaledwie około 40 PPI, czyli o połowę mniej niż 4K UHD na tej samej wielkości ekranu.

Wniosek jest prosty: im większy ekran i im bliżej niego siadasz, tym łatwiej dostrzec pojedyncze piksele przy niskiej gęstości. Duży telewizor UHD oglądany z bliska nadal wygląda wyraźnie ostrzej niż taki sam model w Full HD. Monitor komputerowy w 4K na mniejszej przekątnej, na przykład 27 cali, osiąga z kolei gęstość rzędu 160 PPI – z typowej odległości od biurka pojedynczych pikseli praktycznie nie widać.

Jakie technologie towarzyszą obrazowi UHD

Sama rozdzielczość to nie wszystko. Na wrażenie jakości obrazu w UHD wpływają też technologie towarzyszące. Pierwsza z nich to HDR, czyli High Dynamic Range – pozwala punktowo zwiększać jasność i zachować szczegóły zarówno w ciemnych, jak i jasnych partiach kadru. Przy zakupie telewizora sprawdź, jakie standardy HDR obsługuje – najczęściej spotkasz HDR10, HDR10+ oraz Dolby Vision.

Drugi element to szeroka gama barw. Standard UHD wykorzystuje kolorymetrię Rec. 2020, znacznie szerszą niż stosowany w HDTV standard Rec. 709. Matryce QLED i OLED lepiej odtwarzają kolory oraz odcienie zieleni i czerwieni niż podstawowe wyświetlacze LCD i to one najpełniej wykorzystują szeroką gamę barw.

Trzecia kwestia to złącza. Żeby przesłać sygnał UHD bez strat, potrzeba odpowiedniego interfejsu. HDMI 2.1 obsługuje 8K bez kompresji oraz maksymalnie 10K z kompresją. Starsze HDMI 2.0 radzi sobie maksymalnie z 4K. Do najbardziej wymagających zastosowań przydają się też złącza DisplayPort 1.4 lub 2.0 wraz z kablami klasy Ultra High Speed.

Ile przepustowości potrzeba do oglądania UHD

Obraz w rozdzielczości UHD wymaga więcej danych niż Full HD, więc liczy się też stan łącza internetowego. Serwisy VOD – Netflix, Prime Video czy Disney+ – rekomendują przepustowość co najmniej 25 Mb/s dla wideo w 4K. Te same platformy ograniczają się jednak do 4K. Materiałów nagranych natywnie w 8K wciąż jest niewiele, a znaleźć je można głównie w formie demonstracyjnych nagrań na YouTube oraz w ofercie japońskiego nadawcy NHK.

Wyższa rozdzielczość oznacza też większe zużycie energii. Telewizor o przekątnej 65 cali pracujący w 4K pobiera średnio 100-150 W. Model 8K tej samej wielkości potrzebuje już 200-300 W, co realnie odbija się na rachunkach za prąd.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze sprzętu UHD

Przed zakupem telewizora lub monitora UHD warto sprawdzić kilka rzeczy:

  • Obsługiwane standardy HDR – najlepiej HDR10+ lub Dolby Vision, bo dają szerszy zakres jasności i kontrastu.
  • Rodzaj matrycy – QLED lub OLED zapewniają szerszą gamę barw niż podstawowe panele LCD.
  • Złącza – HDMI 2.1 lub DisplayPort 1.4/2.0, jeśli w przyszłości planujemy korzystać z materiałów 8K.
  • Wielkość ekranu w relacji do odległości oglądania – przy dużych telewizorach i bliskiej odległości gęstość pikseli (PPI) ma większe znaczenie niż na małych ekranach oglądanych z daleka.
  • Dostępność treści – większość bibliotek VOD i płyt Blu-ray UHD oferuje materiały w 4K, nie w 8K, więc to 4K pozostaje najbardziej praktycznym wyborem.

Najczęściej zadawane pytania

Co jest lepsze, 4K czy UHD?

To w gruncie rzeczy to samo. Nazwę Ultra High Definition zarezerwowano dziś dla rozdzielczości 3840 x 2160 pikseli, którą rynek nazywa 4K. Nie ma więc czego porównywać. UHD to po prostu inna nazwa tej samej rozdzielczości.

Czy 2160 to 4K?

Tak, choć warto rozróżnić dwa oznaczenia. Liczba 2160 to pionowa liczba linii obrazu w standardzie 3840 x 2160, czyli 4K UHD stosowanym w telewizorach i monitorach konsumenckich. Nazwa “4K” odnosi się z kolei do liczby pikseli w poziomie, bliskiej 4000. W kinie cyfrowym rozdzielczość 4K oznacza nieco inny format – 4096 x 2160 pikseli, wciąż z tą samą liczbą 2160 linii w pionie.

Co jest lepsze, QLED czy UHD 4K?

Te pojęcia dotyczą różnych rzeczy, więc trudno porównywać je wprost. UHD 4K to rozdzielczość obrazu, czyli liczba pikseli. QLED to z kolei technologia matrycy, która wpływa na odwzorowanie kolorów i kontrast. Telewizor QLED w rozdzielczości 4K łączy obie te cechy – wysoką rozdzielczość i szeroką gamę barw, dzięki której obraz zyskuje na nasyceniu.

Co to znaczy film w UHD?

Film w UHD to materiał nagrany lub zremasterowany w rozdzielczości 3840 x 2160 pikseli. Takie produkcje znajdziemy w bibliotekach serwisów streamingowych, na płytach Blu-ray UHD oraz w części gier na konsole PlayStation 5 i Xbox Series X.

Jaka jakość jest lepsza: UHD, HD czy SD?

Pod względem liczby pikseli kolejność jest jasna. SD (480p, 640 x 480 lub 854 x 480 pikseli) ma najmniej szczegółów. HD (720p, 1280 x 720 pikseli) oferuje ich wyraźnie więcej. UHD, czyli 4K (3840 x 2160 pikseli), daje najbardziej szczegółowy obraz z tej trójki. Różnica jest tym lepiej widoczna, im większy ekran i im bliżej niego siedzimy.

Źródła:

Podziel się swoją opinią
Redakcja
Redakcja
Artykuły: 269

Podobne wpisy