FLAC – bezstratny format audio, który naprawdę ma sens

Czym jest FLAC i skąd się wziął

FLAC powstał 20 lipca 2001 roku. Rozwija go Xiph.Org Foundation – organizacja, która stoi też za innymi otwartymi kodekami, takimi jak Ogg Vorbis czy Ogg Theora. Najnowsza wersja oprogramowania, 1.5.0, ukazała się 11 lutego 2025 roku.

Specyfikację formatu formalnie opisuje dokument RFC 9639. Każdy może z niej korzystać bez wcześniejszej zgody – pod warunkiem że nikt nie opatentuje żadnego elementu formatu. Biblioteki libFLAC i libFLAC++ działają na licencji BSD, a programy flac, metaflac oraz wtyczki do odtwarzaczy – na licencji GPL.

Jak działa bezstratna kompresja FLAC

Sercem FLAC-a jest połączenie predykcji liniowej i kodowania Rice’a. Algorytm przewiduje wartość każdej próbki dźwięku na podstawie kilku poprzednich, a zapisuje tylko różnicę między wartością rzeczywistą a obliczoną. Te różnice zwykle są niewielkie, więc da się je zapisać krótszym ciągiem bitów. Po dekompresji odzyskujemy dokładnie te same próbki co w oryginalnym materiale.

Dzięki takiemu podejściu FLAC osiąga wyraźnie lepszą kompresję niż uniwersalne narzędzia typu ZIP: tam, gdzie ZIP daje zwykle 10-20% redukcji, FLAC potrafi zmniejszyć plik audio o 40-60%, nie tracąc przy tym ani jednego bitu informacji.

Parametry techniczne formatu FLAC

Zgodnie z aktualną specyfikacją (RFC 9639) FLAC obsługuje:

• głębię bitową od 4 do 32 bitów na próbkę,
• częstotliwość próbkowania od 1 Hz do 1 048 575 Hz (w praktyce najczęściej spotyka się 44,1, 48, 96 lub 192 kHz),
• od 1 do 8 kanałów dźwięku PCM.

Do tego dochodzą metadane – tagi z informacjami o wykonawcy, albumie, numerze utworu czy okładką płyty, które ułatwiają katalogowanie i wyszukiwanie muzyki w bibliotece.

FLAC kontra MP3, WAV i ALAC

MP3 i AAC to formaty stratne – świadomie usuwają część danych audio, których ludzkie ucho teoretycznie nie zarejestruje, by uzyskać jak najmniejszy plik. Trzyminutowy utwór z płyty CD w postaci nieskompresowanej zajmuje około 30 MB. W MP3 skurczy się do około 3 MB (redukcja rzędu 90%), a w FLAC – do około 15 MB (redukcja rzędu 50%). FLAC jest więc większy niż MP3, ale w zamian oddaje dokładnie taki sygnał, jaki był na płycie źródłowej.

Inaczej wygląda porównanie z formatem WAV, który jest po prostu nieskompresowanym kontenerem PCM, a nie kodekiem. Poniższa tabela pokazuje kluczowe różnice.

Apple stworzyło w 2004 roku własną, bezstratną alternatywę dla FLAC – format ALAC (Apple Lossless Audio Codec). ALAC oferuje redukcję rozmiaru pliku rzędu 40-60% przy zachowaniu pełnej jakości, ale przez lata był mniej uniwersalny poza ekosystemem Apple – nowsze wersje macOS i iOS wspierają już jednak także FLAC.

Ile miejsca zajmują pliki FLAC

Album w formacie FLAC zajmuje zwykle od 200 do 500 MB, w zależności od długości nagrania i jakości źródła. Dla porównania: ten sam, trwający około godziny album w formacie WAV z łatwością przekroczy 1 GB, a w MP3 zmieści się w 100-120 MB. Oszczędność FLAC-a względem WAV-u to zwykle 30-50%. O realnym rozmiarze pliku decyduje przede wszystkim głębia bitowa nagrania – 16 lub 24 bity.

Zastosowania formatu FLAC

FLAC sprawdza się przede wszystkim tam, gdzie liczy się zachowanie pełnej jakości dźwięku:

• archiwizacja cyfrowa kolekcji płyt CD – bez utraty jakości i bez rozmiaru plików typowego dla WAV,
• słuchanie muzyki na systemach hi-fi, amplitunerach AV i odtwarzaczach Blu-ray,
• dystrybucja i streaming muzyki w wysokiej rozdzielczości, w tym na prywatnych serwerach NAS,
• wymiana referencji i masterów w produkcji muzycznej, choć do samej edycji i miksu częściej wykorzystuje się nieskompresowane WAV lub AIFF.

FLAC to format open source, niezależny od systemu operacyjnego i producenta sprzętu. Dziś obsługuje go większość programów i urządzeń do odtwarzania muzyki – między innymi VLC, foobar2000, AIMP, Audacity, MediaMonkey czy Winamp, a w Windows 10 też natywnie Windows Media Player.

Płytę CD zgrasz do FLAC za pomocą Exact Audio Copy lub Nero Burning ROM. W Windows 10 wystarczy do tego wbudowany Windows Media Player – starsze wersje systemu wymagają dodatkowego programu, na przykład darmowego FormatFactory lub FreeRIP. FLAC da się nagrać bezpośrednio także w Winampie: trzeba tylko wybrać opcję FLAC Encoder w ustawieniach formatu kodowania, zanim zacznie się ripping.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest FLAC?

FLAC, czyli Free Lossless Audio Codec, to otwarty format bezstratnej kompresji dźwięku z rodziny kodeków Ogg, rozwijany przez Xiph.Org Foundation. W przeciwieństwie do MP3 czy AAC nie usuwa żadnych danych z nagrania, więc po dekompresji odzyskujemy sygnał identyczny z oryginałem, na przykład z płyty CD.

Czy format FLAC jest lepszy od MP3?

Pod względem jakości dźwięku – tak: FLAC nie usuwa żadnych danych z nagrania, więc po dekompresji otrzymujemy sygnał identyczny z oryginałem, podczas gdy MP3 celowo odrzuca część informacji, by zmniejszyć rozmiar pliku. W zamian FLAC zajmuje więcej miejsca na dysku – trzyminutowy utwór z CD to w MP3 około 3 MB, a w FLAC około 15 MB.

Czym odtwarzać pliki FLAC?

Dziś odtworzysz go niemal wszędzie. Na komputerze poradzą sobie z nim VLC, foobar2000, AIMP czy Audacity, a w Windows 10 – także natywny Windows Media Player. FLAC działa również na wielu smartfonach, telewizorach, odtwarzaczach sieciowych oraz sprzęcie audio klasy hi-fi.

Jak przerobić pliki FLAC na MP3?

Do konwersji posłuży darmowy program Audacity – przekonwertuje FLAC na MP3 lub inny format, zależnie od potrzeb. Sama zmiana formatu z bezstratnego na stratny wiąże się jednak z utratą części danych, dlatego warto zachować oryginalny plik FLAC jako kopię archiwalną.

Jaka jest jakość muzyki w formacie FLAC?

Dzięki bezstratnej kompresji jakość pliku FLAC jest identyczna z materiałem źródłowym, na przykład płytą CD lub nagraniem w wyższej rozdzielczości. Różnicę między FLAC a formatami stratnymi najłatwiej usłyszeć na dobrym sprzęcie – słuchawkach czy zestawie stereo. Tam słychać szczegóły i dynamikę, które kompresja stratna po prostu wycina.