Metallica – Master of Puppets – recenzja płyty

Master of Puppets to trzeci studyjny album Metalliki, wydany 3 marca 1986 roku przez Elektra Records. To ostatnia płyta nagrana z basistą Cliffem Burtonem i pierwszy album thrash metalowy, który pokrył się platyną. Po blisko czterech dekadach wciąż trafia na listy najważniejszych płyt w historii – sprawdź, jak powstał, co usłyszysz na płycie i o czym są teksty.

Gdzie i jak powstał album

Zespół nie był zadowolony z akustyki studiów, które rozważał w Stanach Zjednoczonych, więc wyjechał do Danii, ojczyzny perkusisty Larsa Ulricha. Sesje w kopenhaskim studiu Sweet Silence trwały od 1 września do 27 grudnia 1985 roku. Płytę wyprodukowała Metallica razem z Flemmingiem Rasmussenem.

Skład zespołu na tym albumie:

• James Hetfield – gitara rytmiczna i wokal,
• Kirk Hammett – gitara prowadząca,
• Cliff Burton – gitara basowa i chórki,
• Lars Ulrich – perkusja.

Autorem wszystkich tekstów jest James Hetfield.

Utwory na płycie

Album zawiera osiem utworów. Trzy z nich przekraczają osiem minut – recenzent BBC Music Eamonn Stack pisał o epickich rozmiarach tych utworów.

Warstwa muzyczna różni się utwór od utworu, mimo wspólnego, thrashowego fundamentu:

• Battery – zaczyna się od warstwowo budowanych, akustycznych gitar, po czym przechodzi w szybkie, agresywne riffowanie z przesuniętym rytmem i mocno przesterowanymi akordami molowymi.
• Master of Puppets – riffy w nietypowych metrach rytmicznych i czysto wybrzmiewająca środkowa część z melodyjną solówką; główny motyw to szybkie, chromatyczne granie techniką down-pickingu w tempie około 212 uderzeń na minutę.
• The Thing That Should Not Be – najcięższy utwór na płycie, inspirowany brzmieniem Black Sabbath; nisko nastrojone gitary budują wolny, mroczny klimat, a główny riff przywodzi na myśl ociężale wlokące się stworzenie.
• Welcome Home (Sanitarium) – otwiera go czyste brzmienie pojedynczych strun i harmonicznych; spokojne zwrotki kontrastują z ciężkimi riffami w refrenach, a utwór kończy agresywne finałowe crescendo grane naprzemiennie w taktach 4/4 i 6/4.
• Disposable Heroes – jeden z najbardziej intensywnych utworów na płycie, grany w tempie około 220 uderzeń na minutę, z partiami gitary przywołującymi muzykę filmów wojennych.
• Leper Messiah – zwrotki w średnim tempie (ok. 136 uderzeń na minutę) prowadzą do opadającego, chromatycznego riffu w refrenie, a środkowa część przyspiesza do galopujących około 184 uderzeń na minutę i kulminuje przesterowanym krzykiem.
• Orion – instrumentalny utwór eksponujący grę basową Cliffa Burtona; zaczyna się od mocno przetworzonego, przypominającego brzmienie orkiestry wejścia basu, po czym riff zwalnia o połowę, zanim utwór przyspiesza w kierunku finału.
• Damage, Inc. – zaczyna się od odwróconych akordów basu, nawiązujących do preludium chorałowego z kompozycji Bacha, po czym wchodzi szybki rytm oparty na riffie na dźwięku pedałowym w E, inspirowanym stylem Deep Purple.

O czym są teksty

Wspólnym mianownikiem płyty jest utrata kontroli nad własnym życiem. Za sznurki pociąga raz nałóg, raz armia, raz instytucja albo kaznodzieja. Recenzent serwisu ArtRock.pl zwracał uwagę właśnie na teksty, wymieniając manipulację i uzależnienie w utworze tytułowym oraz wojnę w „Disposable Heroes”.

Tytułowy utwór

„Master of Puppets” opowiada o uzależnieniu od kokainy. Narkotyk jest tu tytułowym mistrzem marionetek, który steruje człowiekiem. To także najdłuższa kompozycja na płycie i jedna z czterech, pod którymi podpisali się wszyscy członkowie zespołu.

Wojna, szpital psychiatryczny i telewizyjni kaznodzieje

Pozostałe teksty rozwijają ten sam motyw w innych sceneriach:

• „Disposable Heroes” to utwór antywojenny o młodym żołnierzu,
• „Welcome Home (Sanitarium)” pokazuje myśli pacjenta niesłusznie zamkniętego w zakładzie psychiatrycznym,
• „Leper Messiah” wymierzony jest w hipokryzję telewangelizmu,
• „The Thing That Should Not Be” sięga po grozę rodem z prozy H.P. Lovecrafta.

Brzmienie i konstrukcja płyty

Układ albumu powtarza schemat poprzednika, „Ride the Lightning”. Obie płyty otwiera szybki utwór z akustycznym wstępem, po nim następuje rozbudowany utwór tytułowy, a na czwartej pozycji znajduje się kompozycja o cechach ballady. Na „Master of Puppets” tę rolę pełni „Welcome Home (Sanitarium)”.

Na tle ostrych, szybkich numerów wyróżnia się instrumentalny „Orion”, współtworzony przez Cliffa Burtona. Recenzent MetalSide.pl wskazywał, że partie basu szczególnie zachwycają właśnie w tym utworze, a za najlepszy fragment płyty uznał rozbudowany utwór tytułowy.

Jeśli słuchasz albumu pierwszy raz, zwróć uwagę na trzy rzeczy:

• kontrasty – spokojne, akustyczne otwarcia przechodzą w szybkie riffy,
• długie formy – „Master of Puppets”, „Disposable Heroes” i „Orion” mają zmienne tempa i kilka części,
• bas Burtona – najlepiej słychać go w „Orionie”.

Odbiór i znaczenie

Po premierze zespół ruszył w trasę Damage, Inc. Tour. Od marca do sierpnia 1986 roku grał w Stanach Zjednoczonych jako support Ozzy’ego Osbourne’a. Album dotarł do 29. miejsca listy Billboard 200 i jako pierwszy w historii thrash metalu zdobył status platynowej płyty. Trasę przerwała tragedia: 27 września 1986 roku autobus koncertowy zespołu uległ wypadkowi w szwedzkiej miejscowości Dörarp, w którym zginął Cliff Burton.

Uznanie dla płyty rosło z latami:

• krytycy ocenili ją bardzo wysoko – AllMusic, magazyn Kerrang! oraz „The Rolling Stone Album Guide” przyznały jej maksymalne 5 z 5 gwiazdek, a reedycja z 2017 roku uzyskała na portalu Metacritic notę 95 punktów na 100,
• w 2015 roku jako pierwsze nagranie metalowe trafiła do amerykańskiego National Recording Registry, rejestru nagrań przeznaczonych do zachowania,
• magazyn Rolling Stone umieścił ją na 167. miejscu listy 500 najlepszych albumów wszech czasów, a w wersji listy z 2020 roku przesunął na 97. miejsce,
• w 2025 roku amerykańskie stowarzyszenie RIAA przyznało jej ośmiokrotną platynę za osiem milionów dostarczonych egzemplarzy.

Utwór tytułowy zyskał też nowych słuchaczy w 2022 roku, gdy wykorzystano go w finale czwartego sezonu serialu „Stranger Things”. Piosenka wróciła wtedy na listy Spotify. Więcej danych o historii płyty zebrano w anglojęzycznym haśle Wikipedii.

Najczęściej zadawane pytania

O co chodzi w Master of Puppets?

Tytułowy utwór mówi o uzależnieniu od kokainy, które przejmuje kontrolę nad człowiekiem jak lalkarz nad marionetką. Cała płyta krąży wokół manipulacji i utraty kontroli: przez nałóg, wojnę, instytucje i religijnych kaznodziejów.

Jak po polsku brzmi Master of Puppets?

Dosłownie tytuł znaczy „mistrz marionetek” lub „władca marionetek”. W tekście piosenki tym mistrzem jest narkotyk.

Jaka jest najlepsza płyta Metalliki?

To kwestia gustu, ale „Master of Puppets” jest najczęściej wyróżnianym albumem zespołu: krytycy z AllMusic, Kerrang! i „The Rolling Stone Album Guide” dali mu maksymalne 5 gwiazdek, jako pierwsze nagranie metalowe trafił do National Recording Registry, a w zestawieniu Rolling Stone z 2020 roku zajął 97. miejsce wśród 500 najlepszych albumów wszech czasów.

Źródła:

• Wikipedia (en) – Master of Puppets
• ArtRock.pl
• MetalSide.pl