Metallica – St. Anger – recenzja płyty

“St. Anger” Metalliki ukazał się 5 czerwca 2003 roku nakładem wytwórni Elektra. Album od razu podzielił fanów i krytyków. Tytułowy utwór otwiera płytę wściekłymi riffami i bezkompromisową energią, a surowe brzmienie – nisko strojone gitary, nietypowo nagrana perkusja – stało się najbardziej kontrowersyjnym elementem całej płyty. Ta industrialna, chropowata estetyka może zaskoczyć słuchaczy przyzwyczajonych do klasycznego grania zespołu z lat osiemdziesiątych.

Kontekst powstania: kryzys w zespole i terapia Hetfielda

Płyta miała powstać wcześniej. Prace opóźniły poważne problemy w zespole: z grupy odszedł basista Jason Newsted, a James Hetfield wyjechał na półroczną terapię odwykową, co wpłynęło na kształt kompozycji i czas realizacji albumu. Nagrania powstawały od 1 maja 2002 do 8 kwietnia 2003 roku w studiu HQ w San Rafael. Wyprodukował je Bob Rock, który zagrał na płycie też partie gitary basowej. Trudny okres zespół przepracowywał również z terapeutą Philem Towle, który prowadził sesje grupowe wspierające muzyków w rozwiązywaniu wewnętrznych konfliktów. Proces powstawania płyty, sesje terapeutyczne i osobiste zmagania członków zespołu pokazał dokument “Some Kind of Monster” z 2004 roku w reżyserii Joe Berlingera i Bruce’a Sinofsky’ego. Album wydała w Stanach Zjednoczonych wytwórnia Elektra Records – był to ostatni album Metalliki w jej katalogu – a w pozostałych krajach ukazał się nakładem Vertigo Records. Album stał się w praktyce zapisem trudnego, terapeutycznego okresu w historii Metalliki.

Brzmienie bez solówek gitarowych

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów “St. Anger” jest całkowity brak solówek gitarowych. To był celowy zabieg – gitarzysta Kirk Hammett tłumaczył go chęcią zachowania brzmienia “czterech facetów w pokoju grających razem”, bo dogrywane solówki brzmiały dla zespołu jak coś doklejonego na siłę. Zespół później częściowo przyznał, że pomysł nie był trafiony. Największe spory wzbudziła jednak perkusja. W recenzji rockmetal.pl brzmienie bębnów Larsa Ulricha opisano wprost jako “obijanie kijkami beczek czy garnków, a nie profesjonalna nawalanka na perkusji”. Podobnie ocenił to recenzent artrock.pl, nazywając Ulricha “perkusistą delikatnie mówiąc marnieńkim”, którego żadna produkcja nie mogła uratować. Jeszcze surowiej ocenił to metalside.pl, krytykując rozwleczone, “ciągnące się” kompozycje i brak partii solowych Kirka Hammetta. Mimo tych zastrzeżeń część recenzentów chwali surowość brzmienia – traktuje ją jako świadomy, garażowy zamysł artystyczny, a nie efekt niedopracowania.

Utwory, które broniły się najlepiej

Nawet krytycznie nastawieni recenzenci wskazują utwory, które wypadają na płycie najmocniej:

• “Frantic” – otwierający album kawałek z pierwszymi sekundami ciężkiego, agresywnego grania.
• “St. Anger” – utwór tytułowy, dynamiczny i motoryczny, często wskazywany jako jeden z mocniejszych momentów płyty.
• “Sweet Amber” – thrashowy riff przechodzący w mroczny refren kojarzony z klimatem Black Sabbath.
• “The Unnamed Feeling” – wolniejszy, poszarpany fragment albumu przywołujący skojarzenia z Faith No More i Audioslave.

Zwolnienia tempa wypadają na płycie wyraźnie lepiej niż szybsze, cięższe partie, w których surowość produkcji daje się we znaki najmocniej.

Pełna lista utworów i czas trwania płyty

Album liczy jedenaście utworów. Poniżej pełna tracklista z czasami trwania:

Zsumowane czasy wszystkich utworów dają łączny czas płyty 75 minut i 1 sekundę. To rozstrzyga rozbieżność widoczną w części recenzji, gdzie długość albumu bywa zaokrąglana w dół do 70 minut.

Jak oceniali St. Anger krytycy i słuchacze

Rozpiętość ocen “St. Anger” jest wyjątkowo duża – od bardzo niskich, po zaskakująco wysokie:

Krytyka nie przełożyła się jednak na wyniki sprzedaży. Album zadebiutował na 1. miejscu listy Billboard 200 w USA. W pierwszym tygodniu sprzedał się w nakładzie 418 tysięcy egzemplarzy, a 8 lipca 2003 roku uzyskał status dwukrotnej platyny. Na szczyt list przebojów trafił też w kilku innych krajach – między innymi w Austrii, Kanadzie i Finlandii. W Polsce album dotarł na 1. miejsce listy OLiS i otrzymał status złotej płyty.

 
Z perspektywy czasu część redakcji wraca do “St. Anger” z większym dystansem niż w 2003 roku. Traktuje go jako zapis szczerego, choć niewygodnego momentu w historii zespołu. Dla części krytyków to wciąż ostatnie tak spontaniczne wydawnictwo Metalliki.

Źródła:

• Wikipedia – St. Anger
• Wikipedia (en) – St. Anger
• rockmetal.pl – recenzja: Metallica “St. Anger”
• ArtRock.pl – Metallica – St. Anger
• MetalSide – Metallica – St. Anger :: Recenzja
• Knock Out Productions – Adwokat diabła: Metallica – “St. Anger”