Technologia chmurowa (cloud computing) – co warto wiedzieć

Technologia chmurowa zmieniła sposób korzystania z infrastruktury informatycznej. Zamiast kupować własne serwery, firmy i osoby prywatne sięgają po zasoby dostępne przez internet. Z definicji technologia chmurowa to model dostarczania zasobów IT przez internet: organizacja korzysta z infrastruktury, aplikacji lub środowisk udostępnianych przez zewnętrznego dostawcę, zamiast utrzymywać je we własnej serwerowni.

W praktyce daje to dostęp do danych i aplikacji z dowolnego miejsca, jeśli tylko jest internet. Cloud computing to model przechowywania i obróbki danych dostarczany przez zleceniodawcę usługi chmurowej. To on odpowiada za serwery, ich utrzymanie i aktualizacje. Użytkownik płaci za dostęp do gotowej usługi.

Czym jest technologia chmurowa i jak działa

Chmura obliczeniowa opiera się na serwerach dostawcy. Udostępniają one moc obliczeniową, przestrzeń dyskową oraz aplikacje przez internet, a użytkownik łączy się z nimi przez przeglądarkę lub dedykowaną aplikację i nie musi niczego instalować ani konfigurować lokalnie. Dla firm to oszczędność – budowa takich zasobów we własnym zakresie byłaby kosztowna i czasochłonna. Osoby prywatne z kolei mogą dzięki temu przechowywać pliki albo tworzyć kopie zapasowe bez własnego serwera.

Modele usług chmurowych: IaaS, PaaS i SaaS

Usługi chmurowe dzielą się zwykle na trzy modele, różniące się zakresem odpowiedzialności dostawcy i użytkownika:

• IaaS (Infrastructure as a Service) – dostarcza infrastrukturę IT w postaci wirtualnych maszyn: serwerów, sieci i przestrzeni dyskowej, bez konieczności ich fizycznego posiadania.
• PaaS (Platform as a Service) – oferuje platformę umożliwiającą tworzenie, testowanie i wdrażanie aplikacji, bez potrzeby zarządzania samą infrastrukturą.
• SaaS (Software as a Service) – klient otrzymuje do dyspozycji konkretne funkcje gotowego oprogramowania, jakich aktualnie potrzebuje, bez instalacji i samodzielnych aktualizacji.

Wybór modelu zależy od tego, ile kontroli nad środowiskiem chce zachować organizacja i jakimi zasobami dysponuje jej dział IT. IaaS zostawia najwięcej swobody. Wymaga też najwięcej wiedzy technicznej, bo to zespół użytkownika konfiguruje systemy operacyjne, sieć i zabezpieczenia na udostępnionej infrastrukturze. PaaS zdejmuje z programistów część tych obowiązków – dostawca utrzymuje środowisko uruchomieniowe, a oni mogą skupić się na samej aplikacji. SaaS wymaga najmniej zaangażowania: dostawca zajmuje się wszystkim poza samym korzystaniem z gotowej aplikacji, dlatego po ten model najczęściej sięgają firmy bez rozbudowanego działu IT.

Chmura publiczna, prywatna i hybrydowa – jak wybrać rodzaj wdrożenia

Poza modelem usługi trzeba też zdecydować, w jakiej formule chmura ma działać. Rozwiązania chmurowe dzielą się na prywatne, publiczne i hybrydowe. Chmura publiczna jest dostępna dla wielu klientów i zarządzana przez zewnętrznych dostawców, takich jak AWS, Azure czy Google Cloud – to najtańsza i najszybsza w uruchomieniu opcja. Chmura prywatna jest dedykowana jednej organizacji. Daje większe bezpieczeństwo i kontrolę nad danymi, ale kosztuje więcej w utrzymaniu. Chmura hybrydowa łączy oba podejścia: część zasobów zostaje w chmurze prywatnej lub lokalnej infrastrukturze, część korzysta z chmury publicznej – zależnie od wrażliwości danych i bieżących potrzeb.

Wybór między tymi trzema wariantami sprowadza się zwykle do jednego pytania: co jest ważniejsze – niższy koszt i szybkość wdrożenia, czy pełna kontrola nad tym, gdzie fizycznie znajdują się dane. Organizacje przetwarzające dane wrażliwe częściej sięgają po rozwiązania prywatne lub hybrydowe. Firmy z dużymi, zmiennymi w czasie obciążeniami chętniej korzystają z elastyczności chmury publicznej.

Najwięksi dostawcy usług chmurowych: AWS, Microsoft Azure i Google Cloud

Rynek chmury publicznej zdominowały trzy platformy. Amazon Web Services (AWS) określa się jako najbardziej wszechstronna chmura na świecie. Udostępnia ponad 200 w pełni funkcjonalnych usług – od mocy obliczeniowej i baz danych po narzędzia sztucznej inteligencji oraz migrację infrastruktury do chmury. Microsoft Azure, uruchomiony w 2010 roku, oferuje ponad 200 produktów i usług dostępnych w ponad 60 regionach na świecie. Według deklaracji Microsoftu korzysta z niego 95% firm z listy Fortune 500. Google Cloud działa na tej samej infrastrukturze, z której Google korzysta wewnętrznie przy takich usługach jak wyszukiwarka, Gmail czy YouTube. Podobnie jak konkurenci udostępnia wszystkie trzy modele: IaaS, PaaS i SaaS.

Korzyści z wdrożenia technologii chmurowej

Do najczęściej wymienianych zalet cloud computingu należą redukcja kosztów, elastyczność zasobów, automatyzacja pracy i możliwość szybkiego dostosowania do bieżących potrzeb. Firma płaci zwykle tylko za faktycznie wykorzystane zasoby. Nie musi więc inwestować w infrastrukturę, która przez większość czasu stałaby bezczynnie. Elastyczność liczy się zwłaszcza przy nagłych wzrostach obciążenia – można wtedy zwiększyć zasoby na czas potrzeby, a potem je zmniejszyć, bez kupowania nowego sprzętu.

Skalę tych oszczędności pokazuje badanie International Data Group (IDC) przygotowane na zlecenie Komisji Europejskiej. Firmy korzystające z chmury przeznaczały na nią 10-20% wydatków na usługi IT, a aż 36% z nich osiągnęło dzięki temu oszczędności przekraczające 20%.

Wyzwania i ryzyka związane z cloud computingiem

Przeniesienie danych i aplikacji do chmury oznacza też nowe obowiązki. Do głównych wyzwań należą ryzyko utraty danych, konieczność właściwej konfiguracji środowiska, potrzeby szkoleniowe pracowników oraz złożoność migracji systemów między dostawcami. Bezpieczeństwo chmury jest zawsze wypadkową starań dostawcy i konsumenta usługi – żadna ze stron nie odpowiada za nie w całości. Jeśli firma nie buduje własnej chmury we własnym centrum danych, umowa z dostawcą powinna wyraźnie określać, za co odpowiada każda ze stron.

W praktyce bezpieczeństwo danych w chmurze opiera się na trzech filarach. Poufność oznacza dopuszczanie do danych wyłącznie upoważnionych użytkowników. Integralność to pewność, że dane lub systemy nie zostały zmienione. Dostępność zapewnia, że dane i systemy są gotowe do użycia, gdy są potrzebne. Zanim firma wybierze konkretnego dostawcę, warto dokładnie sprawdzić zapisy umowy dotyczące tych trzech obszarów.

Zastosowania technologii chmurowej w praktyce

Chmura obliczeniowa znajduje zastosowanie w wielu branżach. Jednym z wyraźniejszych przykładów jest przemysł produkcyjny – ta branża coraz mocniej polega na danych, a technologie chmurowe pozwalają budować efektywne systemy zarządzania nimi. Integracja danych z różnych źródeł umożliwia bieżące monitorowanie i optymalizację łańcucha dostaw. W nowoczesnej produkcji chmura łączy się też z internetem rzeczy, uczeniem maszynowym i sztuczną inteligencją – te technologie stają się fundamentem branży. W jednym z takich wdrożeń nowe rozwiązanie chmurowe pozwoliło firmie produkcyjnej szybko skalować produkcję. Bez takiej elastyczności trudno byłoby równie szybko zareagować na zmienny popyt.

Poza produkcją chmura jest dziś standardowym elementem infrastruktury IT w handlu, finansach, edukacji i administracji publicznej – wszędzie tam, gdzie liczy się dostęp do danych z wielu miejsc jednocześnie oraz możliwość szybkiego skalowania zasobów bez inwestycji w sprzęt.

Najczęściej zadawane pytania

Na czym polegają usługi chmurowe?

Usługi chmurowe to sposób dostarczania zasobów IT przez internet. Klient korzysta z infrastruktury, platformy programistycznej albo gotowego oprogramowania utrzymywanego przez zewnętrznego dostawcę, a płaci zwykle tylko za to, z czego faktycznie skorzystał. Trzy podstawowe modele takich usług to IaaS, PaaS i SaaS, opisane wyżej.

Na czym polega praca w chmurze?

Praca w chmurze oznacza korzystanie z dokumentów i narzędzi, które nie są zapisane lokalnie na dysku, tylko na serwerach dostawcy i dostępne przez przeglądarkę z dowolnego urządzenia. Google opisuje to jako współpracę w czasie rzeczywistym z dowolnego urządzenia przy użyciu zawsze aktualnych narzędzi, z danymi przechowywanymi w infrastrukturze zaprojektowanej z myślą o bezpieczeństwie. Dzięki temu zespół może edytować te same pliki jednocześnie, bez wysyłania kolejnych wersji mailem.

Na czym polega chmura w telefonie?

Na smartfonie chmura działa najczęściej jako automatyczna synchronizacja plików i danych z serwerem dostawcy. iCloud Drive zapewnia na przykład, że pliki i foldery zapisane w tej usłudze pozostają aktualne na wszystkich urządzeniach użytkownika. Dzięki temu zdjęcie zrobione telefonem albo dokument edytowany na komputerze są dostępne również na innym sprzęcie powiązanym z tym samym kontem – bez ręcznego przenoszenia danych.

Źródła:

• integralsolutions.pl – Technologia chmurowa w biznesie: definicja, rodzaje i zalety
• exea.pl – Chmura obliczeniowa, czyli co to jest cloud computing?
• herki.pl – Wprowadzenie do technologii chmurowych: co powinieneś wiedzieć
• trendmicro.com – Czym jest architektura chmurowa?
• axians.pl – Chmura zmienia zasady gry w produkcji
• aws.amazon.com – What Is Cloud Computing?
• azure.microsoft.com – Czym jest Azure?
• cloud.google.com – Co to jest przetwarzanie w chmurze?
• workspace.google.com – Google Workspace
• support.apple.com – Co to jest iCloud Drive?